Dişi Seçilimi
Female Choice
Tanım
Dişilerin çiftleşme eşi seçiminde gösterdiği seçicilik eğilimi olup, üreme maliyetlerinin asimetrik dağılımına dayanan bir evrimsel stratejidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Eş seçim deneylerinde, dişi kuşların ötüş karmaşıklığı ve tüy parlaklığı en yüksek olan erkekleri tercih etmesi veya insan eş seçimi araştırmalarında kadınların uzun vadeli partner seçiminde sosyal statü ve kaynak güvenilirliğini fiziksel çekicilikle birlikte rasyonel bir süzgeçten geçirmesi bu duruma örnektir.
Derin Analiz
Evrimsel psikoloji ve davranış ekolojisi bağlamında dişi seçilimi, gamet üretimi ve ebeveynsel yatırımın (parental investment) cinsiyetler arası eşitsizliğinden doğrudan türetilir. Robert Trivers'ın Ebeveynsel Yatırım Teorisi'ne göre, dişilerin üreme hücreleri (yumurta) maliyetli ve sınırlıdır; gebelik ve yavru bakımı ise yüksek metabolik enerji gerektirir. Bu durum, dişileri eş seçiminde seçici ve analitik olmaya iter. Dişiler; erkeklerin genetik kalitesini (iyi genler hipotezi), kaynak sağlama kapasitesini veya dolaysız faydalarını (territory, korunma) gösteren ikincil eşeysel karakterleri (örn. simetri, gösterişli tüyler, baskınlık) titizlikle değerlendirir. Nörobiyolojik düzeyde bu süreç, eşin duyusal uyaranlarının (görsel, işitsel, koku) dişi beynindeki ödül devreleri ve mezolimbik dopamin yolları tarafından işlenerek değerlendirilmesini kapsar.
Etimoloji
İngilizce 'female' (dişi, Latince 'femella' [küçük dişi] kökünden) ve 'choice' (seçim, Eski Fransızca 'choisir' fiilinden) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Eş seçimi (mate selection) genellikle çift yönlü süreci ifade ederken, dişi seçilimi (female choice) tek taraflı ve dişi odaklı seçiciliği vurgular; ayrıca 'kriptik dişi seçilimi' (cryptic female choice) çiftleşme sonrası dişi üreme kanalında gerçekleşen sperm tercihini kapsadığı için bundan ayrılır.