Disleksi
Dyslexia
Tanım
Normal veya üstün zeka düzeyine sahip bireylerde görülen, yazılı sembolleri seslere dönüştürmede ve akıcı okumada yaşanan nörogelişimsel bir öğrenme bozukluğudur.
Örnek Vaka / Uygulama
On yaşında, akademik olarak zeki ve sözel muhakemesi güçlü bir öğrenci olan Ahmet, okul sınavlarında metinleri okurken satır atlamakta, 'b' ve 'd' harflerini karıştırmakta, kelimeleri heceye ayırırken fonetik hatalar yapmaktadır. Sözlü olarak sorulan sorulara kusursuz cevaplar verebilirken, aynı soruların yazılı metinlerini okumakta ve yazmakta ciddi zorluk yaşamaktadır.
Derin Analiz
Nöropsikolojik açıdan disleksi, fonolojik işlemleme süreçlerindeki atipik serebral organizasyonla karakterizedir. Sol hemisferdeki dil ağlarında, özellikle arka temporal ve inferior frontal bölgelerde işlevsel farklılıklar gözlemlenmektedir. Birey, fonemleri (ses birimleri) harflerle eşleştirmede (grafem-fonem dönüşümü) kognitif bir dirençle karşılaşır. Bu durum motivasyon eksikliğinden, yetersiz eğitimden veya duyusal kusurlardan bağımsız olarak, beynin dil verilerini kodlama biçimindeki yapısal özelliklerden kaynaklanır.
Etimoloji
Antik Yunanca 'dys-' [zorluk, bozukluk, eksiklik] ve 'lexis' [kelime, konuşma, okuma] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir. Kelime anlamı itibarıyla sözcükleri okuma veya kelimelerle ilişki kurma zorluğunu ifade eder.
Karıştırmayın
Aleksi (sonradan edinilmiş okuma yitimi) ve genel zihinsel yetersizlik ile karıştırılır; disleksi zeka seviyesinden bağımsızdır ve genellikle gelişimseldir.