Dışsal Kimyasal Haberci (EKH)
External Chemical Messenger (ECM)
Tanım
Bir organizma tarafından salgılanan veya salıverilen, aynı türün veya farklı türlerin diğer bireylerini etkileyen koku verici ya da kimyasal maddeler.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında dişi ipek böceklerinin salgıladığı bombykol molekülünün (bir tür EKH) ortama verilmesiyle, erkek bireylerin kilometrelerce öteden bu kimyasal gradyanı takip ederek kaynağa doğru yöneldiği gözlemlenmiştir.
Derin Analiz
Ekolojik ve davranışsal bağlamda organizmalar arası iletişimi sağlayan bu moleküler sinyaller, klasik endokrin sistemin aksine vücut dışına salınarak çevresel bir kimyasal landscape oluşturur. Özellikle feromonlar ve kairomonlar bu kategorinin en bilinen alt tipleridir. Olfaktör sistem ve vomeronazal organ (bazı memelilerde) yoluyla algılanarak hipotalamus ve amigdala devrelerini aktive eder; üreme, territorial işaretleme, alarm verme ve sosyal hiyerarşi gibi temel hayatta kalma davranışlarını regüle eder.
Etimoloji
Latince 'externus' (dış) + Yunanca 'khēmeia' (kimya) ve Latince 'missus' (gönderilen, haberci) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Hormonlar (vücut içi sinyalleşme yapar, dış ortama salınmaz) ve nörotransmitterler (sinaps boşluğunda etki gösterir).