Diyalektoloji
Dialectology
Tanım
Dilbilimin coğrafi ve sosyokültürel temelli dil varyasyonlarını, lehçe ve ağızları inceleyen alt dalıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir diyalektolog ekibinin, bir ülkenin iki farklı bölgesindeki kırsal nüfusun aynı nesneyi (örneğin patates) tanımlamak için kullandığı farklı kelime dağarcıklarını ve fonetik varyasyonları derleyip bir dil atlası (linguistic atlas) için izoglos haritası çıkarması.
Derin Analiz
Diyalektoloji, dillerin coğrafi uzam ve toplumsal tabakalaşma eksenindeki zamansal ve mekansal değişimlerini ampirik yöntemlerle inceleyen bir bilim dalıdır. Araştırma nesnesi olarak fonolojik, morfolojik, sözdizimsel ve leksikal farklılıkları ele alır. İzoglos (isogloss) haritalandırması ve varyasyon analizi gibi nicel ve nitel metodolojiler kullanarak dil atlasları oluşturur. Bilişsel dilbilim ve psikodilbilim bağlamında bireylerin dilsel girdiyi nasıl kategorize ettiği ve bölgesel varyantları nasıl işlediği sorunsalına da ışık tutar.
Etimoloji
Antik Yunanca 'diálektos' (διαλεκτος - konuşma, diyalekt, lehçe) ve '-logía' (-λογια - ...bilimi, çalışma) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Sosyodilbilim (sociolinguistics) ile sıklıkla karıştırılır; sosyodilbilim dili sosyal sınıflar, yaş ve cinsiyet gibi toplumsal değişkenler üzerinden incelerken, diyalektoloji ağırlıklı olarak coğrafi ve mekansal varyasyonlara odaklanır.