Durham Kuralı
Durham Rule
Tanım
Yasadışı bir eylemin ruhsal bir hastalık veya kusurun ürünü olması durumunda sanığın cezai ehliyetinin olmadığını öngören hukuki ve psikiyatrik test.
Örnek Vaka / Uygulama
Şizofreni tanısı almış bir bireyin, işitsel varsühatların etkisiyle gerçeklik algısını tamamen yitirerek bir suç işlemesi durumunda, Durham Kuralı uygulanan bir yargı sisteminde eylemin bu patolojik durumun doğrudan ürünü kabul edilerek sanığın cezai ehliyetinin olmadığı savunulabilirdi.
Derin Analiz
Durham Kuralı, adli psikiyatri ile ceza hukuku kesişiminde yer alan tarihsel bir dönüm noktasıdır. 1954 yılında Durham v. United States davasında geliştirilen bu yaklaşım, daha önceki dar kapsamlı M'Naghten kuralının ötesine geçerek, suç fiilinin zihinsel bozukluğun doğrudan bir neticesi olup olmadığını jürinin takdirine bırakmıştır. Ancak pratikte psikiyatristlerin mahkemede 'ruhsal hastalık' ve 'suç ürünü' ilişkisini yeterince nesnel kriterlerle açıklayamaması, jürinin ise bu belirsizlik karşısında kararsız kalması nedeniyle işlevselliğini yitirmiştir. Zamanla mahkemelerin bu kuralı suistimallere açık bulması ve klinik psikopatolojinin karmaşık yapısının basit bir 'ürün' ilişkisine indirgenememesi, Amerikan Hukuk Enstitüsü'nün (ALI) Model Ceza Kanunu akıl hastalığı testiyle değiştirilmesine yol açmıştır.
Etimoloji
1954 yılında Amerika Birleşik Devletleri Temyiz Mahkemesi'nde görülen ve sanığın soyadından gelen 'Durham' davası ile hukuk literatürüne kazandırılmıştır.
Karıştırmayın
M'Naghten Kuralı (bilişsel test üzerine odaklanır, kişinin eylemin yanlışlığını anlayıp anlayamadığını sorgular); Irresistible Impulse Test (itki kontrol kaybını irdeler); Durham Kuralı ise doğrudan 'hastalığın ürünü' olma bağına odaklanır.