Engelsiz Çevre
Barrier-free Environment
Tanım
Fiziksel ve bilişsel yetersizliği olan bireylerin güvenli ve engelsiz hareket etmesini sağlayan, engellerden arındırılmış tasarlanmış mekânsal alan.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir üniversite kampüsündeki binaların girişlerine merdivenlerle birlikte standartlara uygun rampaların eklenmesi, asansör düğmelerine Braille alfabesinin yerleştirilmesi ve otomatik kapı sistemlerinin kurulması, engelsiz çevre ilkesinin somut birer uygulamasıdır.
Derin Analiz
Mimari ve çevresel psikolojinin kesişim kümesinde yer alan engelsiz çevre kavramı, bireyin ekolojik sistemdeki özerkliğini doğrudan destekler. Çevresel faktörlerin (ergonomik olmayan kapılar, kaldırım yükseklikleri, okunmayan butonlar) engellilik durumunu pekiştiren yapısal bariyerler olduğu gerçeğinden hareket eder. Bilişsel ve motor becerilerdeki kısıtlılıkların, ancak tasarımsal düzenlemelerle nötrleştirilebileceğini savunur; böylece mekânsal dışlanma önlenir.
Etimoloji
İngilizce 'barrier' (Fransızca *barrière*, engel/manga kökeninden) ve 'free' (Eski İngilizce *frēo*, serbest/bağımsız) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Evrensel Tasarım (Universal Design) kavramıyla sıklıkla karıştırılır; evrensel tasarım tüm insanları baştan hedefleyen bir felsefedir, engelsiz çevre ise genellikle mevcut engellerin kaldırılmasına veya özel ihtiyaçlara uyarlanmasına odaklanır.