Fiat
Fiat
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Piyanistin zor bir pasajı çalmadan hemen önce parmaklarının tuşlara uzandığını hissetmesi ve zihinsel olarak 'şimdi' deyip kasların kendiliğinden akmasına izin vermesi anlık bir fiat deneyimidir.
Derin Analiz
William James'in zihin-beden etkileşimi ve irade psikolojisi üzerine kurduğu ideomotor teorinin merkezinde yer alan 'fiat', zihinsel bir tasarımın doğrudan bedensel bir harekete dönüşmesindeki kritik eşiktir. Bireyin niyet ettiği bir eylemin motor kortekste planlanıp kas aktivasyonuna dönüşürken aradaki öznel 'yapılmasına izin verme' (let it happen) hissini tanımlar. Bilinçli iradenin motor çıktılar üzerindeki onay mekanizmasını ve failiyet (agency) duygusunun deneyimlenme biçimini inceler.
Etimoloji
Latince kökenli olup "öyle olsun" veya "gerçekleşmesine izin verilsin" anlamlarına gelir; William James tarafından ideomotor teori bağlamında psikoloji literatürüne kazandırılmıştır.
Karıştırmayın
İstemli eylem (voluntary action) ile karıştırılabilir; istemli eylem tüm süreci kapsarken, fiat bu sürecin içindeki spesifik 'onay ve serbest bırakma' anının öznel hissidir.