Folikül Stimüle Edici Hormon (FSH)
Follicle-stimulating Hormone (FSH)
Tanım
Ön hipofiz bezinden salgılanan ve kadınlarda yumurtalık içi folikül gelişimini, erkeklerde ise testislerde sperm üretimini tetikleyen temel bir gonadotropindir.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik endokrinoloji polikliniğine başvuran 30 yaşındaki bir kadın hastanın yapılan tetkiklerinde bazal FSH seviyelerinin normalin çok üzerinde olduğu saptanır. Bu durum, yumurtalık rezervinin azaldığına (over yetmezliği) işaret eder; çünkü düşük östrojen ve inhibin geri bildirimi (feedback) hipofiz üzerindeki baskıyı kaldırmış ve telafi mekanizması olarak aşırı FSH salgılanmasına neden olmuştur.
Derin Analiz
FSH, hipotalamus-hipofiz-gonad (HPG) aksının kilit bir bileşenidir. Hipotalamustan salgılanan Gonadotropin Salgılatıcı Hormon'un (GnRH) pulsatil salınımına yanıt olarak ön hipofizin gonadotrop hücreleri tarafından üretilir ve kan dolaşımına salınır. Kadınlarda menstrual siklusun foliküler evresinde dominant folikülün olgunlaşmasını ve östrojen sentezini desteklerken; erkeklerde seminifer tübüllerdeki Sertoli hücrelerini aktive ederek spermatogenez sürecini sürdürülebilir kılar. Endokrinolojide ve üreme biyolojisinde bu hormonun düzeyleri, gonad yetmezliği (hipergonadotropik hipogonadizm) veya hipotalamik-hipofizer bozuklukların (hipogonadotropik hipogonadizm) ayırt edilmesinde primer bir biyobelirteçtir.
Etimoloji
Latince 'folliculus' (küçük kese, torba) + 'stimulare' (tetiklemek, uyarmak) kelimelerinden türetilen ve 'hormone' (Yunanca 'hormon' [harekete geçiren]) sözcüğüyle birleştirilen bir bileşiktir.
Karıştırmayın
Luteinleştirici Hormon (LH) ile sıkça karıştırılır; LH, ovulasyonu ve korpus luteum gelişimini (kadınlarda) ile Leydig hücrelerinden testosteron sentezini (erkeklerde) tetiklerken, FSH doğrudan gametogenez ve folikülogenez süreçlerine odaklanır.