Fonksiyonel Yeniden Organizasyon
Functional Reorganization
Tanım
Beyin hasarı sonrasında, sağlam kalan diğer alanların zarar gören bölgenin işlevlerini kısmen veya tamamen devralmasını sağlayan sinirsel yeniden yapılanma süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Sol hemisferdeki motor korteksin inme (felç) nedeniyle hasar görmesi sonucu sağ elini kullanamayan bir hastanın, zamanla sağ hemisferindeki motor alanların ve sağlam komşu dokuların yeniden organize olarak el becerilerini kısmen de olsa yeniden kazanması.
Derin Analiz
Nöroplastisitenin en çarpıcı tezahürlerinden biri olan fonksiyonel yeniden organizasyon, merkezi sinir sisteminin statik bir yapı olmadığını, aksine deneyime, hasara ve çevresel taleplere göre dinamik olarak kendini kalibre edebildiğini gösterir. Sinaptik budama, yeni dendritik filizlenmeler (dendritic sprouting) ve unmasked (maskesi kaldırılmış) sessiz sinapsların aktivasyonu bu sürecin temel mekanizmalarıdır. Hasarlı bölgeye komşu kortikal alanlar (intrakortikal yeniden yapılanma) veya karşı hemisferdeki homolog bölgeler (interhemisferik transfer) bu devralma sürecini koordine eder. Bu süreç, nöro rehabilitasyon protokollerinin de temel teorik dayanağını oluşturur.
Etimoloji
Latince 'functio' [yerine getirme, icra etme] + 're-' [tekrar, yeniden] + 'organizare' [düzenlemek, sistem kurmak]
Karıştırmayın
Nöroplastisite kavramıyla sıkça karıştırılır; ancak nöroplastisite daha geniş bir üst şemsiye terimdir ve sinaptik güçlenmeden yapısal değişikliklere kadar her türlü değişimi kapsar. Fonksiyonel yeniden organizasyon ise doğrudan işlevin başka bir yere devredilmesi dinamiklerini ifade eder.