Hastalık Deneyimi
İllness
Tanım
Bireyin bedeninde veya zihninde deneyimlediği rahatsızlık, hastalanma hali ve genel esenlik yoksunluğu.
Örnek Vaka / Uygulama
Kronik bir romatizmal rahatsızlığı (disease) olan iki farklı birey düşünelim. Birinci birey bu durumu günlük rutinlerine entegre edip minimum psikolojik maliyetle yaşarken, ikinci birey bu durumu kimliğinin yıkımı ve sürekli bir acı sarmalı olarak deneyimler. İşte ikinci bireyin yaşadığı bu öznel ıstırap ve esenlik yoksunluğu 'illness' durumunun somut bir karşılığıdır.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve tıbbi antropoloji literatüründe 'disease' (patolojik bozukluk/hastalık) kavramından net bir şekilde ayrılır. Disease, nesnel ve biyomedikal bir arızayı veya patolojiyi işaret ederken; illness, hastanın bu duruma yüklediği öznel anlamı, acıyı, işlevsellik kaybını ve psikolojik tepkiyi kapsar. Fenomenolojik açıdan bireyin yaşam dünyasındaki bozulmayı, ağrının niteliğini ve sosyal rollerdeki değişimi barındırır. Psikoterapötik süreçlerde bireyin illness algısı, tedavi uyumunu ve başa çıkma stratejilerini doğrudan belirler.
Etimoloji
Eski İngilizce 'unhælþ' (sağlıksızlık) kökünden evrilen, bireyin öznel rahatsızlık ve esenlik yoksunluğu halini ifade eden Cermen kökenli bir terim.
Karıştırmayın
Disease (biyolojik ve nesnel patoloji) ve Sickness (hastalığın toplumsal ve sosyal rol boyutu). Illness tamamen öznel deneyime odaklanır.