Hiperseksüalite
Hypersexuality
Tanım
Cinsel aktivite sıklığında aşırılık veya cinsel istekte olağan dışı, kontrol edilemez bir yoğunluk hali.
Örnek Vaka / Uygulama
34 yaşında bir erkek hasta, günlük yaşamının %60'ından fazlasını cinsel içerikli fanteziler kurarak ve çevrim içi cinsel sitelerde gezinerek geçirdiğini, bu durumun iş performansını ve evlilik birliğini bitme noktasına getirdiğini, dürtülerini durdurmaya çalıştığında yoğun anksiyete ve huzursuzluk yaşadığını belirterek kliniğe başvurmuştur.
Derin Analiz
Hiperseksüalite, bireyin yaşam işlevselliğini, kişiler arası ilişkilerini ve mesleki yeterliliğini sekteye uğratacak düzeyde, kompulsif bir karakter sergileyen cinsel dürtü artışıdır. Nörobiyolojik temelde, mezolimbik dopaminerjik yoldaki regülasyon bozuklukları, ödül mekanizmalarındaki aşırı duyarlılık ve prefrontal korteksin dürtü kontrolü üzerindeki inhibitör etkisinin zayıflamasıyla ilişkilendirilir. Klinik pratikte DSM-5 kapsamında doğrudan bağımsız bir tanı kategorisi olarak yer almasa da, 'Kompulsif Cinsel Davranış Bozukluğu' (Compulsive Sexual Behavior Disorder) başlığı altında ICD-11'de kendine yer bulur. Bipolar bozukluktaki manik ataklar, frontal lob lezyonları, dopamin agonisti kullanımı veya belirli endokrinopatiler tablonun ikincil tetikleyicileri arasında değerlendirilir.
Etimoloji
Yunanca 'hyper-' [aşırı, üst düzey] + Latince 'sexualis' [cinselliğe ait] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Don Juanizm veya satyriasis/nimfomani gibi eski ve stigmatize edici terimler, hiperseksüalitenin mekanistik ve güncel klinik tanımından farklı olarak daha çok mitolojik kökenli popüler kullanımlardır. Parafilik bozukluklardan ise nesne veya yönelim sapması içermemesi, aksine sıradan cinsel arzuların aşırı ve kontrol edilemez düzeyde yaşanmasıyla ayrılır.