Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

İdiyodinamik

İdiodynamics

Tanım

Bireyin çevredeki her uyarıcıya otomatik tepki vermek yerine, kendi benzersiz yaşam deneyimleri (idiovers) doğrultusunda uyarıcıları seçmesini ve organize etmesini savunan kişilik kuramı.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik bir mülakatta, aynı travmatik olayı yaşayan iki danışandan birinin olayı hayatının merkezine koyup yaratıcı bir dışavurumla sanata dönüştürmesi, diğeri ise tamamen görmezden gelmesi; onların 'idioverse' yani benzersiz deneyim evrenleri ve uyarıcı seçilim mekanizmalarıyla açıklanır.

Derin Analiz

Saul Rosenzweig tarafından öne sürülen idiyodinamik yaklaşım, nomotetik (genellemeci) kişilik kuramlarının aksine, her bireyin kendi içsel gerçekliğine ve benzersiz yaşam evrenine odaklanır. Birey, çevresel uyarıcıları pasif bir şekilde alan bir alıcı değil; kişisel alaka düzeyine göre onları filtreleyen, anlamlandıran ve psiko-dinamik faktörlerle harmanlayan aktif bir ajandır. Kişisel entegrasyon arayışında yaratıcılığın rolünü merkezi bir konuma koyar. Psikolojik değerlendirmede standart testlerin ötesine geçerek, bireyin öznel anlam dünyasını ve idiyografik örüntülerini çözmeyi hedefler.

Etimoloji

Antik Yunanca 'idios' (özgün, kendine has, bireysel) ve 'dynamis' (güç, hareket, dinamik) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Nomotetik yaklaşım (genel yasa ve ortak özelliklere odaklanır) ve İdiyografik yaklaşım (bireyin birliğine odaklanır, ancak idiyodinamik özellikle dinamik psikodinamik süreçleri ve uyarıcı seçilimini vurgular).