İlaç Kaynaklı Galaktore
Drug-induced Lactation
Tanım
Farmakolojik ajanların nöroendokrin sistemi manipüle ederek süt bezlerini uyardığı ve gebelik/emzirme dönemi haricinde meme başından süt akıntısına yol açtığı klinik durum.
Örnek Vaka / Uygulama
Şizofreni tanısıyla yüksek potansiyelli bir birinci nesil antipsikotiv (haloperidol) tedavisi alan 28 yaşındaki bir kadın hasta, tedavinin üçüncü haftasında herhangi bir gebelik durumu olmamasına rağmen her iki memesinden spontan süt akıntısı şikayetiyle klinik başvuru yapmıştır. Yapılan laboratuvar incelemesinde serum prolaktin düzeyinin referans aralığın çok üzerinde olduğu saptanmış, durumun farmakolojik kaynaklı olduğu doğrulanarak tedavi protokolü revize edilmiştir.
Derin Analiz
Endokrinoloji ve psikofarmakoloji kesişim kümesinde yer alan bu durum, temel olarak hipofiz bezinden salgılanan prolaktin hormonu üzerindeki dopaminerjik inhibisyonun kırılmasıyla tetiklenir. Normal fizyolojik koşullarda hipotalamustan salınan dopamin (prolaktin salınımını engelleyici faktör), anterior hipofizdeki D2 reseptörlerine bağlanarak prolaktin üretimini baskılar. Ancak antipsikotikler (özellikle tipik olanlar ve bazı atipikler), metoklopramid gibi dopamin antagonistleri veya belirli antidepresanlar bu reseptörleri bloke ettiğinde veya serum prolaktin seviyelerini artırdığında, meme dokusunda laktogenez süreci istemsiz olarak başlar. Klinik değerlendirmede, hastanın kullandığı farmakolojik ajanların farmakokinetik profili titizlikle incelenmeli ve hiperprolaktinemiye yol açabilecek diğer etiyolojiler (örneğin prolaktinoma) elimine edilmelidir.
Etimoloji
Latince 'lactare' [emzirmek, süt vermek] fiilinden türetilen lactation sözcüğü ile 'galaktore' teriminin kökenini oluşturan Yunanca 'gala' [süt] ve 'rhoia' [akıntı, akış] kelimelerinin birleşiminden meydana gelmiştir.
Karıştırmayın
Fizyolojik emzirme dönemi (laktasyon) ve gebeliğe bağlı hormonal değişimler ile karıştırılabilir; temel fark, bu durumun tamamen dış kaynaklı farmakolojik ajanların reseptör blokajı veya nöroendokrin yan etkisi sonucu patolojik veya istatistiksel olarak beklenmeyen bir zamanda ortaya çıkmasıdır.