Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

İnositol Fosfatlar

İnositol Phosphates

Tanım

Hücre zarındaki reseptörlerden gelen sinyalleri hücre içindeki hedef bölgelere ileten ikincil haberci (second messenger) moleküllerdir.

Örnek Vaka / Uygulama

Bipolar bozukluk tanısı ile lityum tedavisi alan bir hastada, lityumun inositol monofosfataz üzerindeki inhibe edici etkisi sayesinde, nöronal düzeydeki aşırı inositol fosfat birikimi ve buna bağlı hiperaktif sinyal iletimi baskılanarak duygudurum dengelemesi sağlanır.

Derin Analiz

İnositol fosfatlar, hücre içi sinyal iletim yolağında kritik bir rol oynamaktadır. En çok incelenen türevi olan inositol 1,4,5-trisphosphate (IP3), fosfolipaz C enziminin aktivasyonu sonucu hücre zarındaki fosfotidilinositol 4,5-bisfosfattan üretilir ve endoplazmik retikulumdan sitoplazmaya kalsiyum salınımını tetikler. Bipolar bozukluk tedavisinde kullanılan lityum tuzlarının terapötik etkisinin, inositol monofosfataz enzimini inhibe ederek inositol fosfat döngüsünü bozduğu ve bu durumun sinir hücrelerindeki aşırı sinyal akışını modüle ettiği klinik psikofarmakoloji çalışmalarında hipotez olarak ele alınmaktadır.

Etimoloji

Antik Yunanca 'īs' [kas lifi, öz] kökünden türetilen 'inositol' ile fosfor asidi türevi olan 'phosphate' kelimelerinin birleşiminden oluşur.

Karıştırmayın

Fosfotidilinositol (hücre zarındaki ana lipid yapısı) ve inositol (serbest siklik alkol formu) ile sıklıkla karıştırılır; ayırt edici nokta inositol fosfatların bir ya da daha fazla fosfat grubu içeren türevsel sinyal molekülleri olmasıdır.