Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

İproniazid

İproniazid

Tanım

1950'lerde tüberküloz tedavisi sırasında ruh halini yükselttiği fark edilerek psikofarmakoloji tarihine geçen ilk nesil, geri dönüşümsüz bir monoamin oksidaz inhibitörüdür (MAOI).

Örnek Vaka / Uygulama

1950'li yıllarda tüberküloz sanatoryumlarında tedavi gören hastaların ilaç alımından sonra tüberküloz basillerindeki iyileşmenin yanı sıra ani bir neşe, enerji artışı ve öfori sergilemeleri, klinisyenlerin bu molekülü ruh hali bozuklukları üzerinde test etmesine ve ilk antidepresan devrimini başlatmasına vesile olmuştur.

Derin Analiz

İproniazid, monoamin oksidaz (MAO) enzimini irreversibl (geri dönüşümsüz) bir şekilde inhibe ederek sinaptik aralıktaki serotonin, norepinefrin ve dopamin gibi monoamin nörotransmitterlerin yıkümını engeller. Nörokimyasal salınımı artırarak depresif belirtileri hafifletmek amacıyla geliştirilen öncü moleküllerdendir. Ancak, hepatotoksisite riski ve farmakokinetik toksisite profili (özellikle karaciğer nekrozuna yol açabilmesi), modern psikofarmakolojide daha güvenli profil çizen seçici serotonin geri alım inhibitörlerinin (SSRI) ve yeni nesil ajanların geliştirilmesiyle klinik kullanımından kaldırılmasına neden olmuştur.

Etimoloji

İngilizce kimyasal isimlendirme kurallarına dayanır; izoniyazid türevi bir hidrazin bileşiği olmasından ötürü 'isopropyl' ve 'isoniazid' kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Trisiklik antidepresanlar (TCA) ile karıştırılabilir; TCA'lar geri alım pompalarını bloke ederken, iproniazid doğrudan monoamin oksidaz enzimini inhibe eder.