Monoamin Oksidaz İnhibitörü
Monoamine Oxidase İnhibitor (MAOI; MAO İnhibitor)
Tanım
Presinaptik nöronlarda monoamin oksidaz enzimini inhibe ederek serotonin, norepinefrin ve dopamin gibi nörotransmitterlerin yıkımını engelleyen ve sinaptik aralıktaki konsantrasyonlarını artıran bir grup antidepresan ilaç sınıfı.
Örnek Vaka / Uygulama
Tedaviye dirençli majör depresyon tanısı konulan 45 yaşındaki bir hastaya irreversibl non-selektif bir MAOİ reçete edilir. Klinik psikofarmakoloji protokolü gereği hastaya, özellikle eskitilmiş peynirler, tütsülenmiş etler, kırmızı şarap ve bazı fermente gıdalardan zengin diyetlerden kesinlikle uzak durması gerektiği bildirilir. Diyet kuralına uyulmadığı takdirde, hastada ani ve şiddetli oksipital baş ağrısı, boyun sertliği, bulantı ve tansiyonun 200/120 mmHg üzerine çıkmasıyla karakterize akut hipertansif kriz gelişme riski bulunur.
Derin Analiz
Monoamin oksidaz inhibitörleri (MAOİ), psikofarmakoloji tarihinde keşfedilen ilk antidepresan sınıfını oluşturur. Enzimin MAO-A ve MAO-B olmak üzere iki ana izoformu bulunur. MAO-A özellikle serotonin, norepinefrin ve dopaminin metabolizmasından sorumluyken; MAO-B daha çok dopamin ve feniletilamini hedef alır. İlaçlar irreversibilitelerine (geri dönüşsüz) veya reversibilitelerine (geri dönüşümlü) göre sınıflandırılır. İrreversibl MAOİ'ler, enzim molekülüne kovalent bağlarla bağlanarak onun katalitik aktivitesini kalıcı olarak yok eder; bu durum, yeni enzim sentezlenene kadar (genellikle 2 hafta) etkisini sürdürür. Sinaptik aralıktaki monoamin havuzunun genişlemesi duygudurum düzenlenmesinde iyileşme sağlasa da, bu mekanizmanın en büyük klinik dezavantajı tiramin gibi diyetle alınan vazopressör aminlerin bağırsak duvarında ve karaciğerde metabolize edilememesidir. Biriken tiramin, sistemik dolaşıma geçerek noradrenalin salınımını tetikler ve potansiyel olarak ölümcül olabilen hipertansif kriz tablosuna ('peynir reaksiyonu') yol açabilir.
Etimoloji
Karıştırmayın
Seçici Serotonin Geri Alım İnhibitörleri (SSRI) ve Trisiklik Antidepresanlar (TCA). SSRI'lar nörotransmitterlerin geri alımını (reuptake) bloke ederken, MAOİ'ler enzimatik yıkımı engeller. Ayrıca MAOİ'lerin diyet kısıtlamaları ve tiramin etkileşimi riski, SSRI'larda bulunmaz.
Keşfetmeye Devam Edin
Hipertansif Kriz
Hypertensive Crisis
Kan basıncının ani ve aşırı derecede yükselerek hedef organ hasarı riski oluşturduğu akut tıbbi acil durum.
İncele
Norepinefrin
NE
Merkezi ve otonom sinir sisteminde hem nörotransmiter hem de hormon olarak işlev gören, sempatik sinir sistemi aktivasyonunu ve uyanıklığı tetikleyen katekolamin.
İncele