İşitsel Uyarıcı
Auditory Stimulus
Tanım
İşitsel duyum meydana getirme kapasitesine sahip olan, genellikle havayla yayılan ses dalgalarını kapsayan ancak kemik iletimi veya içsel olaylarla da oluşabilen fiziksel enerji formu.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikofizik deneyinde katılımcının kulaklığına verilen 1000 Hz frekansındaki 60 desibellik saf ses, kontrollü bir işitsel uyarıcıdır. Klinik ortamda ise odyometri testinde kullanılan ve işitme eşiğini saptamak amacıyla hastaya dinletilen farklı frekanstaki ses tonları buna örnektir.
Derin Analiz
İşitsel uyarıcı, duyusal sistemlerin çevresel enerjiyi sinirsel sinyallere dönüştürme sürecinin ilk halkasıdır. Fiziksel olarak hava moleküllerinin sıkışması ve seyrelmesiyle oluşan basınç dalgaları şeklinde yayılır. Periferik sinir sisteminde kulak kepçesi tarafından toplanarak dış kulak yolu aracılığıyla timpan zarında mekanik titreşimlere dönüştürülür. Bu mekanik enerji, orta kulak kemikçikleri vasıtasıyla kokleadaki sıvı dalgalanmalarına aktarılır. Koklea içerisindeki Korti organında yer alan tüy hücreleri (hair cells), bu hidrodinamik hareketi elektrokimyasal potansiyele çevirerek işitsel sinir (Nervus vestibulocochlearis, CN VIII) yoluyla primer işitsel kortekse iletir. Bu süreç, sadece dış kaynaklı akustik girdileri değil, aynı zamanda mastoid kemik yoluyla iletilen titreşimleri ve tinnitus gibi içsel kökenli nöral aktivite yansımalarını da kapsayacak şekilde geniş bir fizisiteye sahiptir.
Etimoloji
Latince 'audire' (duymak) kökünden türetilen 'auditory' ile Latince 'stimulus' (dürttü, batıcı uç, uyarı) kelimelerinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
İşitsel duyum (auditory sensation - uyarıcının sinir sisteminde yarattığı öznel ham deneyim) ve işitsel algı (auditory perception - bu duyumun kortikal düzeyde anlamlandırılması ve kategorize edilmesi). Uyarıcı, fiziksel dünyanın girdisiyken; diğerleri bunun nöral ve bilişsel çıktısıdır.