İzlenim Yönetimi
İmpression Management
Tanım
Bireylerin, başkalarının kendilerini algılama biçimini bilinçli stratejilerle kontrol etme ve arzu edilen özellikleri öne çıkarma çabası.
Örnek Vaka / Uygulama
İş görüşmesine giden bir adayın, aslında doğası gereği aceleci ve sabırsız bir yapısı olmasına rağmen, mülakat boyunca son derece sakin, titir ve detay odaklı bir profil çizmesi, dış görünüşünü ve konuşma tonunu bu algıyı pekiştirecek şekilde bilinçli olarak manipüle etmesi tipik bir izlenim yönetimi örneğidir.
Derin Analiz
Sosyal psikoloji literatüründe Erving Goffman'ın dramataturjik yaklaşımı temeline oturtulan izlenim yönetimi, bireyin sosyal dünyayı bir sahne, kendisini ise bir oyuncu olarak deneyimlediği varsayımına dayanır. Bilişsel çelişki kuramına alternatif bir açıklama mekanizması sunan bu süreç; sosyal ödülleri maksimize etme, benlik saygısını artırma ve sosyal onay alma motivasyonlarıyla tetiklenir. Kimi teorisyenler bu kavramı öz-sunumdan (self-presentation) ayırarak, izlenim yönetiminin katı bir şekilde kasıtlı, hesaplı ve bilinçli taktikler barındırdığını vurgular.
Etimoloji
İngilizce 'impression' (iz, etki; Latince 'impressio' [bastırma, damgalama]) ve 'management' (yönetim; İtalyanca 'maneggiare' [ele almak, yönlendirmek, dizginlemek]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Öz-sunum (self-presentation) kavramıyla sıklıkla eş anlamlı kullanılır; ancak öz-sunum daha otomatize ve içsel güdümlü olabilirken, izlenim yönetimi daha hesaplı ve stratejik bir kontrol mekanizmasına işaret eder. Ayrıca izlenim oluşumu (impression formation) ile karıştırılmamalıdır; izlenim oluşumu başkalarını algılama süreciyken, izlenim yönetimi başkalarının bizi nasıl algıladığını yönlendirme sürecidir.