Kaynak Karışıklığı
Source Confusion
Tanım
Bir anının edinildiği kaynağın yanlış hatırlanması veya başka bir kaynakla karıştırılması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir banka soygununa tanıklık eden bir kişi, olay yerinde silah görmediği hâlde, sorgu sırasında polisin 'Suçlunun silahını hangi elinde tutuyordu?' şeklindeki örtük yönlendirmeli sorusuna maruz kalır. Mahkemede tanık koltuğuna oturduğunda, sanığın elinde gerçekten bir silah gördüğüne yemin eder; çünkü polis sorgusunda edindiği bilgiyi doğrudan kendi görsel deneyimiyle kodlamıştır.
Derin Analiz
Kaynak karışıklığı, insan belleğinin yeniden yapılandırıcı doğasının bir sonucu olarak ortaya çıkar. Bilişsel psikolojide anıların kodlanması, depolanması ve geri çağrılması süreçlerinde, olayın kendisi ile olay sonrasında edinilen yanlış veya dışsal bilgilerin (yanıltıcı sorular, üçüncü taraf anlatımları) bellek izinde birbirine harmanlanmasını ifade eder. Bu durum hipokampal ve prefrontal kortikal ağlar arasındaki işleyiş bozukluklarına, özellikle de üstbilişsel (metakognitif) izleme mekanizmalarının zayıflamasına dayanır. Birey, bilgiyi nereden edindiğini ayırt edemez ve hayali bir detayı yaşanmış bir gerçek olarak kodlar.
Etimoloji
İngilizce 'source' (Latince 'surrectus' [yükselmek, doğmak] kökünden) ve 'confusion' (Latince 'confusio' [karıştırma, darmadağın etme] sözcüğünden) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Bilinçsiz aktarım (unconscious transfer) ile sıklıkla karıştırılır. Bilinçsiz aktarım, özellikle masum bir yüzde yüz tanıma testinde suçlu sanılması gibi spesifik bir yüzün yanlış bağlama oturtulmasını kapsarken; kaynak karışıklığı her türlü işitsel, görsel veya bağlamsal bilginin kökeninin yanlış atanmasını içeren daha geniş bir üst kategoridir.
Keşfetmeye Devam Edin
Bilinçsiz Aktarım
Bilinçsiz Aktarım
Unconscious Transfer
Hatırlanan bir bilginin kaynağının karıştırılması sonucu ortaya çıkan ve sıklıkla adli süreçlerde yanlış teşhislere yol açan bir hafıza bozulmasıdır.
İncele