Kutanöz Duyu
Cutaneous Sense
Tanım
Derideki reseptörler aracılığıyla temas, basınç, titreşim, sıcaklık ve ağrı uyaranlarını algılayan duyusal sistemlerin bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Kişinin gözleri kapalıyken eline bırakılan soğuk ve metalik bir nesnenin hem sıcaklık (termoreseptör) hem de pürüzsüz yüzey özellikleri ile ağırlığını (mekanoreseptör) aynı anda hissederek nesneyi tanıması kutanöz duyu mekanizmasının işlevsel bir örneğidir.
Derin Analiz
Kutanöz duyu, somatosensoriyel sistemin en geniş periferik bileşenini oluşturur. Deri altındaki mekanoreseptörler (örn. Meissner cisimcikleri, Merkel diskleri, Pacini cisimcikleri), termoreseptörler ve nosiseptörler aracılığıyla çevresel uyaranları elektrokimyasal sinyallere dönüştürür. Bu afferent sinyaller, dorsal kolon-medial lemniskus yolağı ve spinotalamik yolak üzerinden omuriliğe, oradan da talamus aracılığıyla birincil somatosensoriyel kortekse (Gyrus postcentralis) iletilir. Somatotopik organizasyon (duyusal homunkulus) temelinde işlenir ve dokunmanın iki nokta ayrımcılığı, sıcaklık derecesi veya nosiseptif eşikler gibi parametreleri bu katmanda çözümlenir.
Etimoloji
Latince 'cutis' (deri, cilt) sözcüğünden türetilmiş sıfat formundaki 'cutaneus' ile duyu anlamına gelen İngilizce 'sense' kelimesinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Propriyosepsiyon (kas ve eklem konumunu algılama) ile sıklıkla karıştırılır; kutanöz duyu doğrudan cildin dışsal ve içsel temas/ısı/ağrı girdileriyle ilgiliyken, propriyosepsiyon vücudun uzaydaki konumu ve hareket farkındalığıyla ilgilidir.