Mekanoreseptör
Mechanoreceptor
Tanım
Fiziksel basınç, gerilme veya dokunma gibi mekanik formdaki uyarıcıları algılayarak bunları elektriksel sinir sinyallerine dönüştüren duyusal reseptör.
Örnek Vaka / Uygulama
Piyanist bir bireyin tuşlara basarken parmak uçlarındaki Pacini cisimcikleri aracılığıyla hızla değişen basınç değişimlerini algılaması ve kaslarındaki proprioseptörler sayesinde tuş direncini hissederek hareketlerini milimetrik olarak ayarlaması mekanoreseptörlerin işlevine örnektir.
Derin Analiz
Mekanoreseptörler, somatosensoriyel sistemin temel yapı taşlarını oluşturur. Hücre zarındaki mekanik olarak kapılı iyon kanalları (mechanically-gated ion channels) aracılığıyla çalışırlar; zarın fiziksel olarak gerilmesi veya deforme olması, iyon kanallarının açılmasına ve hücre içine pozitif iyon akışının (genellikle sodyum veya kalsiyum) gerçekleşmesine yol açar. Bu süreç, reseptör potansiyelini tetikler ve eşik değer aşılırsa merkezi sinir sistemine iletilen bir aksiyon potansiyeli üretilir. Derideki Merkel diskleri, Meissner cisimcikleri, Ruffini sonlanmaları ve Pacini cisimcikleri gibi farklı tipleri; adaptasyon hızlarına (hızlı veya yavaş adapte olan) ve algıladıkları uyaranın frekansına göre (titreşim, gerilme, hafif dokunma) özelleşmiştir.
Etimoloji
Modern Latince kökenli bir bileşiktir; Yunanca 'mēkhanē' [makine, alet] + Latince 'receptus' [almak, kabul etmek] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Termoreseptörler (sıcaklık değişimlerine yanıt verir) ve nosiseptörler (doku hasarına yol açabilecek zararlı mekanik, termal veya kimyasal uyarıları algılar). Temel fark, mekanoreseptörlerin eşik altı ve zararsız fiziksel deformasyonları kodlamasıdır.