Marbe Yasası
Marbe’s Law
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikoloji laboratuvarında katılımcılara 'gece' kelimesi verildiğinde, katılımcıların büyük bir kısmı milisaniyeler içinde 'gündüz' kelimesini söyler. Daha nadir görülen 'karanlık' veya 'yıldız' gibi çağrışımlar ise istatistiksel olarak daha uzun reaksiyon süreleri gerektirir.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve deneysel psikolingümitik alanında Marbe Yasası, bilişsel süreçlerin toplumsal ve kültürel frekanslarla sıkı bir şekilde băğlı olduğunu gösterir. Bir bireyin uyarıcı bir kelimeye (örneğin 'sıcak') karşılık olarak ilk akla gelen kelimeyi (örneğin 'soğuk') verme hızı, popülasyondaki diğer bireylerin de aynı kelimeyi verme olasılığıyla doğrudan ilişkilidir. Popülasyonda yaygın olan (yüksek frekanslı) çağrışımlar daha az bilişsel çaba gerektirir ve daha kısa reaksiyon süresiyle (latency) üretilir. Bu durum, bellek ağlarındaki semantik ağ bağlantılarının gücünün kültürel ve istatistiksel ortak paydalarla şekillendiğini ve zihinsel erişimin olasılıksal bir temele dayandığını ortaya koyar.
Etimoloji
Alman psikolog Karl Marbe'nin (1869–1953) soyadından ve Almanca 'Gesetz' (yasa) kelimesinden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Freze Yasası (Zipf's law) ile karıştırılabilir; Zipf yasası kelimelerin metin içindeki kullanım sıklığını incelerken, Marbe Yasası doğrudan zihinsel çağrışım hızı ile popülasyon frekansı arasındaki vektörel ilişkiyi inceler.