Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Mentalizm

Mentalism

Tanım

Düşünce ve duygu gibi zihinsel olguların gerçekliğini ve özerkliğini savunan, bunların tamamen fiziksel ya da fizyolojik süreçlere indirgersenemeyeceğini öne süren epistemolojik ve ontolojik duruş.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik bir psikoterapistin, danışanının depresif belirtilerini sadece serotonin seviyelerindeki bir dalgalanma olarak değil, aynı zamanda kişinin kendi yaşamına yüklediği bilişsel anlamlar, inançlar ve zihinsel şemalar üzerinden ele alması mentalist bir yaklaşım örneğidir.

Derin Analiz

Mentalizm, felsefi kökenleri Descartes'ın düalizmine kadar uzanan ancak bilişsel bilimler ve kognitif psikoloji bağlamında yeniden formüle edilen bir yaklaşımdır. Davranışçılığın 'kara kutu' yaklaşımını reddederek içsel bilişsel temsillerin, niyetlerin ve zihinsel durumların bilimsel incelemenin meşru birer nesnesi olduğunu savunur. Modern bilişsel kuramlarda katı indirgemeciliğe karşı bir tampon bölge işlevi görür; zihinsel fenomenlerin fiziksel substratlardan (nöral ağlar) doğduğunu kabul etmekle birlikte, işlevsel düzeyde fiziksel olana indirgenemez bir özerkliğe sahip olduğunu öne sürer.

Etimoloji

Latince 'mens' [zihin, akıl] kökünden türetilmiş olup, zihinsel süreçlerin ontolojik önceliğini savunan felsefi ve bilimsel yönelimi ifade eder.

Karıştırmayın

İndirgemecilik (reductionism) ve eliminatif materyalizm (eliminativism) ile sıklıkla karıştırılır; indirgemecilik zihinsel olanı fiziksel olana indirgerken, mentalizm zihinsel olguların kendine has gerçekliğini ve açıklayıcı gücünü korur.