Metamorfoz
Metamorphosis
Tanım
Bir organizmanın yaşam döngüsü içerisinde, genellikle larval veya gelişimsel bir evreden ergin forma geçişte geçirdiği köklü biyolojik ve yapısal dönüşüm.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında Lepidoptera (kelebek ve güveler) türleri incelenirken, tırtılın pupa (krizalit) evresine girmesi ve bu süreçte larval dokuların tamamen çözülerek imago (ergin) formun bacaklarını, kanatlarını ve üreme sistemini oluşturması klasik bir metamorfoz vakası olarak izlenir.
Derin Analiz
Metamorfoz, gelişimsel biyoloji ve etoloji bağlamında, genetik olarak programlanmış histoliz (dokuların yıkımı) ve histojenez (yeni organların oluşumu) süreçlerinin bir ürünüdür. Amfibiler, böcekler ve bazı deniz canlılarında görülen bu süreç, endokrin sistem (örneğin böceklerde ekdizon ve juvenil hormon dengesi) tarafından sıkı bir şekilde regüle edilir. Organizmanın ekolojik nişini kökten değiştirmesine olanak tanıyan bu evresel dönüşüm, morfolojik olduğu kadar nöral ve fizyolojik düzeyde de radikal adaptasyonları zorunlu kılar.
Etimoloji
Antik Yunanca 'meta-' (ötesinde, değişim) ve 'morphē' (şekil, form) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir; biçim değiştirme anlamına gelir.
Karıştırmayın
Büyüme (growth) kavramıyla sıklıkla karıştırılır; büyüme sadece hacimsel ve kütlesel artışı ifade ederken, metamorfoz formun ve organ sistemlerinin kalitatif olarak yeniden yapılandırılmasını kapsar.