Nosiseptör
Nociceptor
Tanım
Vücut dokularında hasara yol açan veya açma potansiyeli bulunan zararlı uyarıları algılayarak merkezi sinir sistemine ileten özelleşmiş bir duyusal sinir hücresi ucudur.
Örnek Vaka / Uygulama
Ocakta unutulan sıcak bir çaydanlığa dokunulduğunda, parmak ucundaki termal ve mekanik nosiseptörler milisaniyeler içinde uyarılır. A-delta lifleri hızlı, keskin ilk ağrı sinyalini ileterek elin hızla çekilmesini sağlarken; C lifleri daha sonra künt, sızlayıcı ikinci ağrı dalgasını taşıyarak dokunun korunmasına ve iyileşme sürecinin başlamasına öncülük eder.
Derin Analiz
Nosiseptörler, serbest sinir uçları şeklinde deride, kaslarda, eklemlerde ve iç organlarda (visera) yerleşmiş primer duyusal nöronların (A-delta ve C lifleri) periferik uzantılarıdır. Mekanik, termal veya kimyasal aşırı uyarılar karşısındamembrane potansiyelini değiştirerek depolarize olurlar. Bu süreç, eşik değerin aşılmasıyla birlikte aksiyon potansiyelleri üretir ve sinyali omuriliğin arka boynuzuna, oradan da talamus aracılığıyla somatosensoriyel kortekse taşıyarak 'nosisepsiyon' mekanizmasını başlatır. Ancak bu iletim henüz 'ağrı' deneyiminin kendisi değil, ağrının hammaddesi olan potansiyel tehlike sinyalidir; ağrı hissinin bilişsel ve duygusal boyutu üst kortikal merkezlerde inşa edilir.
Etimoloji
Latince 'nocere' (zarar vermek, incitmek) fiilinden türetilen 'nocivus' (zararlı) sözcüğü ile İngilizce 'receptor' (alıcı) kelimesinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Ağrı reseptörü (pain receptor) terimi halk arasında eşanlamlı kullanılsa da bilimsel olarak yanlıştır; çünkü nosiseptörler fiziksel zararı algılar, ağrı ise beyin tarafından üretilen öznel bir algıdır. Ayrıca mekanoreseptörler ve termoreseptörler zararsız eşik altı uyarılarla çalışırken, nosiseptörler yalnızca doku hasarı yaratan veya yaratabilecek aşırı eşiklerde devreye girer.
Keşfetmeye Devam Edin
Nosisepsiyon
Nosisepsiyon
Nociception
Duyusal sinir sisteminin zararlı veya potansiyel olarak zarar verici uyaranları kodlama ve işleme süreci.
İncele