Protez
Prosthesis / Prosthetics
Tanım
🔹 1. (prosthesis):
Eksik bir vücut kısmını ikame etmek veya işlevini yitirmiş bir yapıyı iyileştirmek amacıyla vücuda implante edilen veya dışarıdan takılan yapay aygıt.
🔹 2. (prosthetics):
Eksik ya da işlevini yitirmiş vücut bölümlerinin yerine geçen yapay uzuv ve organların tasarımını, üretimini ve uygulama süreçlerini inceleyen tıbbi ve teknik uzmanlık alanıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
🔹 1. (prosthesis): Trafik kazası sonucu transhumeral (dirsek üstü) amputasyon geçiren bir hastaya, yüzeyel elektromiyografi (sEMG) sensörleriyle donatılmış miyoelektrik bir üst ekstremite protezinin uygulanması ve hastanın bu sayede hedef yönelimli miyoelektrik eğitimle nesneleri kavramayı yeniden öğrenmesi. 🔹 2. (prosthetics): Trafik kazası sonucu transhumeral (dirsek üstü) amputasyon geçiren bir hastaya, hedef kas reinnervasyonu (TMR) geçekleştirildikten sonra biyonik bir kol protezi takılır. Hasta, kolunu hareket ettirmeyi hayal ettiğinde, sinyaller yapay eklemleri koordine eder ve duyusal geri bildirim mekanizmaları sayesinde nesnelerin sertliğini algılayabilir.
Derin Analiz
🔹 1. (prosthesis):
Nöropsikoloji ve rehabilitasyon bilimleri açısından protezler, yalnızca biyomekanik birer araç değil, aynı zamanda beden algısının (body schema) ve nöral plastisitenin sınırlarını genişleten bilişsel arayüzlerdir. Modern nöroprotezler, merkezi sinir sisteminden gelen istemli elektriksel impulsları (aksiyon potansiyellerini) algoritmik olarak çözümler ve motor çıktıya dönüştürür. Bu süreç, beyin-bilgisayar arayüzleri (BCI) vasıtasıyla somatosensoryal geri bildirimin yeniden sağlanmasını ve fantom uzuv ağrılarının (phantom limb pain) hafifletilmesini klinik olarak mümkün kılar.
🔹 2. (prosthetics):
Protez bilimi; biyomekanik, malzeme bilimi, ortopedi ve nörorehabilitasyonun kesişim kümesinde yer alır. Nörolojik düzeyde, modern miyoelektrik protezler, kalan kas güdüklerinden yayılan elektriksel potansiyelleri algılayarak merkezi sinir sisteminin motor komutlarını yapay aktüatörlere çevirir. Bu süreç, sadece fiziksel restorasyon sağlamakla kalmaz; aynı zamanda kortikal plastisiteyi tetikleyerek beynin somatosensoriyel haritasının yeni yapay girdilere adapte olmasını ve fantom uzuv ağrılarının hafifletilmesini mümkün kılar.
Etimoloji
🔹 1. (prosthesis):
Antik Yunanca 'pros-' (yanında, ek olarak) + 'thesis' (koyma, yerleştirme) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. Kelime anlamı 'ekleme veya yerine koyma aygıtı' demektir.
🔹 2. (prosthetics):
Antik Yunanca 'pros-' (önünde, ek olarak) ve 'thesis' (yerleştirme, koyma) sözcüklerinin birleşiminden türetilen 'prosthetikos' kökünden evrilmiştir.
Karıştırmayın
🔹 1. (prosthesis):
Ortez ile karıştırılır; ortez eksik bir uzvu ikame etmez, mevcut zayıf veya işlevsel kısıtlılığı olan bir uzvun hareketini destekler ya da düzeltir. Protez ise tamamen eksik bir yapının yerini alır.
🔹 2. (prosthetics):
Ortotik (orthotics) ile sıklıkla karıştırılır. Ortotik, mevcut zayıf bir uzvun işlevini desteklemek veya düzeltmek için kullanılan harici cihazları kapsarken; protez, tamamen eksik olan anatomik bir yapının yerini alan sistemdir.
Keşfetmeye Devam Edin
Beden Şeması
Beden Şeması
Body Schema
Organizmanın uzuvlarının konumunu ve anlık duruşunu bilinçaltı düzeyde organize eden, kesintisiz güncellenen içsel sensomotorik model.
İncele
Ortotik
Ortotik
Orthotics
Nöromüsküler ve iskelet sistemlerinin yapısal ile işlevsel özelliklerini dışarıdan müdahaleyle destekleyen, hizalayan veya düzelten tıbbi cihazların tasarımı ve kullanımıyla ilgilenen uzmanlık alanıdır.
İncele
Biyomekanik
Biyomekanik
Biomechanics
Canlı sistemlerin yapı ve işlevlerini incelemek için mekanik prensiplerin ve mühendislik yöntemlerinin uygulanmasıdır.
İncele