Sabah Bulantısı
Morning Sickness
Tanım
Gebeliğin ilk trimesterinde veya sürecin tamamında görülen, adının aksine günün herhangi bir saatinde ortaya çıkabilen bulantı ve kusma tablosudur.
Örnek Vaka / Uygulama
Gebeliğinin 6. haftasında olan 28 yaşındaki bir danışan, sabah uyanır uyanmaz yoğun bir mide bulantısı yaşadığını, bu durumun kokulara karşı aşırı hassasiyetle birleşerek gün içinde işlevselliğini ciddi ölçüde kısıtladığını belirtmektedir.
Derin Analiz
Sabah bulantısı, gebeliğin erken evrelerinde plasenta tarafından salgılanan insan koryonik gonadotropini (hCG) ve östrojen seviyelerindeki ani artışlarla doğrudan ilişkilendirilen fizyolojik ve nöroendokrin bir yanıttır. Merkezi sinir sistemindeki kemoreseptör tetik bölgesi (CTZ) ve kusma merkezinin bu hormonal dalgalanmalardan etkilenmesi sonucu tetiklenir. Her ne kadar 'sabah' sıfatıyla anılsa da, klinik gözlemler semptomların günün 24 saati boyunca dalgalanmalar gösterebildiğini kanıtlamaktadır. Evrimsel psikoloji ve tıp perspektifinden bakıldığında, anne adayını ve fetüsü potansiyel olarak toksik gıdalardan korumaya yönelik adaptif bir mekanizma olduğu hipotezi üzerinde durulmaktadır. Tablonun aşırı şiddetlenerek sıvı-elektrolit dengesini bozduğu ve kilo kaybına yol açtığı uç vakalar ise 'hiperemesis gravidarum' başlığı altında klinik müdahale gerektirir.
Etimoloji
İngilizce 'morning' (sabah) ve 'sickness' (hastalık, rahatsızlık) kelimelerinin birleşiminden oluşur. Tıbbi literatürdeki karşılığı olan Latincede 'nausea' (bulantı) ve 'gravidarum' (gebe kadınlara ait) kelimelerinin birleşimiyle 'nausea gravidarum' olarak adlandırılır.
Karıştırmayın
Hiperemesis gravidarum ile karıştırılır; ayırt edici fark, sabah bulantısının günlük yaşamı sürdürmeye engel olmayacak düzeyde hafif-orta seyretmesi, hiperemesisin ise hastaneye yatış gerektirecek kadar ağır ve dirençli kusmalar içermesidir.