Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Saf Düşünce Polarizasyonu

Mere-thought Polarization

Tanım

Bir tutum üzerinde yalnızca düşünmenin bile, dışsal yeni bir bilgi veya argüman olmaksızın, o tutumun daha aşırı uçlara kaymasıyla sonuçlanması eğilimi.

Örnek Vaka / Uygulama

Orta düzeyde bir çevre politikasını destekleyen bir bireyin, konu hakkında başka hiçbir makale okumadan sadece bir hafta boyunca bu politikayı zihninde tartıp avantajlarını düşünmesi sonucunda, hafta sonunda bu politikayı en radikal ekolojistlerden bile daha körü körüne savunur hâle gelmesi.

Derin Analiz

Sosyal psikoloji ve bilişsel bilimler literatüründe Abraham Tesser tarafından temelleri atılan bu olgu, bireyin kendi bilişsel şemaları içinde dönüp durmasının (kognitif iterasyon) tutum uçlaşmasına yol açtığını gösterir. Birey mevcut bir inancı veya tutumu zihninde irdelediğinde, bilişsel tutarlılığı sağlama ve yapılandırma çabasıyla kendi argümanlarını kendi içinde çoğaltır ve güçlendirir. Bu durum, yeni kanıtların varlığından bağımsız olarak, içsel bir yankı odası etkisi yaratarak başlangıçtaki ılımlı tutumun radikalleşmesine veya katılaşmasına zemin hazırlar.

Etimoloji

Latince 'merus' (saf, katkısız) + İngilizce 'thought' (düşünce) ve Yunanca kökenli 'polarizasyon' (kutuplaşma, zıt uçlara ayrılma) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Onayla yanlılığı (Confirmation Bias) ile karıştırılır; onay yanlılığı dışarıdan gelen bilgileri kendi görüşüne göre seçici olarak yorumlamayı içerirken, saf düşünce polarizasyonu dışarıdan yeni veri gelmeksizin sadece içsel zihinsel süreçlerin tutumu uçlaştırmasıdır.