Sözü Uzatma / Dolambaçlı Anlatım
Circumlocution
Tanım
Algılanan ve tanınan bir nesnenin adını veya doğru kelimeyi bulmakta yaşanan güçlük nedeniyle, dolaylı ifadeler ve uzun tanımlar kullanarak meram anlatma biçimi.
Örnek Vaka / Uygulama
Nöroloji kliniğinde anomik afazi tanısı değerlendirilen 58 yaşındaki bir hastaya muayene sırasında bir anahtar gösterildiğinde, hasta nesnenin ne işe yaradığını tam olarak bilmesine ve tanımasına rağmen 'kapıları açmaya yarayan, metalden yapılma, dişli olan o küçük nesne' şeklinde uzun bir betimleme yapar ancak 'anahtar' kelimesini üretemez.
Derin Analiz
Nöropsikolojik ve klinik açıdan circumlocution, iki farklı temel mekanizmayla ortaya çıkabilir. Birincisi, sol hemisferin posterior temporal lob lezyonlarından kaynaklanan anomik afazi tablosunda, hastanın kelime dağarcığına erişememesi (sözcük bulma kusuru) sonucu nesneyi tarif etmeye çalışmasıdır. Örneğin 'saat' diyemediği için 'kolumuza takıp zamanı gösteren şey' demesi bu duruma örnektir. İkincisi ise şizofreni gibi psikiyatrik bozukluklarda görülen dağınık düşünce süreçlerinin bir yansımasıdır; birey düşünce akışındaki organizasyon bozukluğunu telafi etmek veya dolambaçlı bir ifade yolu seçmek için bu yönteme başvurur. Ayrıca sağlıklı bireyler tarafından belirli sosyal ya da edebi bağlamlarda bilinçli bir dolaylı iletişim stratejisi olarak da kullanılabilir.
Etimoloji
Latince 'circum-' (etrafında, çevresinde) ve 'locutio' (konuşma, hitap etme) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; kelime anlamı 'etrafından dolaşarak konuşmak'tır.
Karıştırmayın
Circumstantiality (dolaylılık/ayrıntıcılık) ile sıklıkla karıştırılır. Circumstantiality'de birey nihai sonuca ulaşırken aşırı ve gereksiz ayrıntılara boğulur ancak doğru kelimeyi bulamama problemi yaşamaz; circumlocution ise doğrudan kelime bulma eksikliği veya anlatım dolambaçlılığı üzerine kuruludur.