Teleonomi
Teleonomy
Tanım
Canlı organizmaların yapı, işlev ve davranışlarında görülen, doğal seçilim yoluyla şekillenmiş hedefe yönelik olma özelliği.
Örnek Vaka / Uygulama
Kuşların yıllık göç davranışları incelenirken, bu eylemin gelecekteki bir iklim koşuluna ulaşma bilinciyle değil, milyonlarca yıllık doğal seçilim sonucu genetik olarak kodlanmış bir yönelim programı (teleonomik kod) sayesinde gerçekleştiği gözlemlenir.
Derin Analiz
Teleonomi, evrimsel biyoloji ve bilişsel bilimlerde, canlı sistemlerin tasarlanmış gibi görünen işlevsel yönelimlerini, teolojik veya metafiziksel varsayımlara başvurmadan, tamamen ampirik ve materyalist bir çerçevede açıklamak için kullanılan analitik bir kavramdır. Ernst Mayr tarafından biyoloji literatürüne kazandırılan bu terim, teleolojiden (teleology) keskin bir şekilde ayrılır; çünkü teleoloji gelecekteki bir amacın süreci yönlendirdiğini (ilahi veya bilinçli bir niyet) iddia ederken, teleonomi geçmişteki doğal seçilim baskılarının kodladığı programlar ve genetik algoritmalar sayesinde canlıda amaçlıymış gibi duran (apparent purposefulness) bir yönelim gözlendiğini savunur. Bilişsel ve davranışsal bilimlerde, organizmaların hayatta kalma ve üreme başarısını maksimize eden adaptif stratejileri, bilişsel mimarinin ve nörobiyolojik sistemlerin bu teleonomik programlanmasının birer yansıması olarak incelenir.
Etimoloji
Antik Yunanca 'telos' (τέλος, 'amaç, son, hedef') ve 'nomos' (νόμος, 'yasa, kural') sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir; evrimsel süreçlerdeki amaçlılık yasasını ifade eder.
Karıştırmayın
Teleoloji ile sıklıkla karıştırılır; teleoloji bilinçli veya ilahi bir erekselliği (amaç bilincini) savunurken, teleonomi tamamen evrimsel mekanizmalar ve doğal seçilim ürünü olan işlevsel yönelimi ifade eder.
Keşfetmeye Devam Edin
Teleoloji
Teleoloji
Teleology
Olguların, olayların veya zihinsel süreçlerin mekanik nedenlerden ziyade nihai amaçları ve hedefleri doğrultusunda açıklanması gerektiği savunan felsefi ve psikolojik yaklaşım.
İncele
Doğal Seçilim
Doğal Seçilim
Natural Selection
Çevresel baskılar karşısında avantaja sahip kalıtsal özellikler barındıran bireylerin hayatta kalma ve üreme başarısının artmasıyla popülasyonun genetik yapısının nesiller boyu değiştiği temel evrimsel mekanizma.
İncele