Teleoloji
Teleology
Tanım
Olguların, olayların veya zihinsel süreçlerin mekanik nedenlerden ziyade nihai amaçları ve hedefleri doğrultusunda açıklanması gerektiği savunan felsefi ve psikolojik yaklaşım.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir seans danışanı olan bireyin sürekli başarısızlıkla sonuçlanan ilişkilerini inceleyen bir psikoterapist, durumu sadece çocukluk travmalarına (nedensel) bağlamakla kalmaz. Aynı zamanda danışanın bu ilişkileri bilinçsizce seçerek aslında ne tür bir korunma veya onaylanma amacına (erek) ulaşmaya çalıştığını analiz eder.
Derin Analiz
Teleoloji, nedensellik (kausalite) ilkesine alternatif veya tamamlayıcı bir epistemolojik çerçeve sunar. Klinik psikoloji ve bilişsel bilimler bağlamında, insan davranışlarının yalnızca geçmişteki uyarıcılar, içgüdüler veya koşullanmalarla (nedensel) açıklanamayacağını; geleceğe yönelik niyetler, hedefler ve teleolojik yönelimler (ereksel) aracılığıyla da anlam kazanması gerektiğini savunur. Örneğin, bireyin bir eylemi gerçekleştirme motivasyonu, o eylemin üreteceği sonuca (telos) atfettiği anlam ile doğrudan ilişkilidir. William McDougall'ın hormonik psikolojisi ve ereksel psikoloji ekolleri bu perspektifin erken dönem klinik yansımalarıdır. Ancak ampirik bilimlerde teleolojik açıklamalar sıklıkla indirgemeci veya antropomorfik kaçma riski taşıdığı için metodolojik olarak ihtiyatla yaklaşılır.
Etimoloji
Karıştırmayın
Kausalite (Nedensellik) ile sıkça karıştırılır. Nedensellik 'neye dayanarak oldu?' sorusunu yanıtlar ve geçmişe odaklanır; teleoloji ise 'hangi amaçla oldu veya nereye varıyor?' sorusunu sorar ve gelecekteki sonuca odaklanır.
Keşfetmeye Devam Edin
Farkındalık
Farkındalık
Awareness
Bir nesnenin, olayın veya içsel durumun algılanması, bilinmesi ve raporlanabilmesi durumu.
İncele
Sübjektif Psikoloji
Sübjektif Psikoloji
Subjective Psychology
Bireyin iç gözlemsel verilerine ve fenomenolojik deneyimlerine odaklanan, dışsal ve gözlemlenebilir davranışlardan ziyade kişinin içsel gerçekliğini inceleyen psikolojik yaklaşım.
İncele
Erişim
Erişim
Access
Bellekteki bilgiyi geri getirme yeteneği veya sistemlere, gruplara ve fırsatlara katılımı engelleyen bariyerlerin ortadan kaldırılması durumu.
İncele
Ekonomi
Ekonomi
Economy
Verimliliği en üst düzeye çıkarmak, kaynakları optimize etmek ve israfı önlemek amacıyla geliştirilen kural, düzenleme ve yönetim sistemlerinin bütünü.
İncele