Tümdengelimsel-nomolojik Model
Deductive-nomological Model
Tanım
Doğasal düzenlilikleri belirten genel yasaların başlangıç önermesi olarak kullanıldığı ve bir olgunun açıklamasının mantıksal tümdengelimle yapıldığı bilimsel açıklama modeli.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik psikolojide bir fobinin gelişimini açıklarken, 'Tüm klasik koşullanma süreçleri travmatik eşleşme ile anksiyete yaratır' genel yasası (eksplanans) ve hastanın geçmişteki köpek saldırısı verisi (sınır koşulu) birleştirilerek hastanın mevcut köpek fobisi (eksplanandum) tümdengelimsel olarak açıklanır.
Derin Analiz
Carl Gustav Hempel ve Paul Oppenheim tarafından formüle edilen bu model (Hempel-Oppenheim modeli veya kapsayıcı yasa modeli olarak da bilinir), bilimsel bir 'açıklama' ile bir 'tahmin'in mantıksal yapısının aynı olduğunu öne sürer. Eksplanandum (açıklanan olgu), eksplanans (açıklayıcı unsurlar) adı verilen en az bir evrensel yasa ve başlangıç/sınır koşullarından mantıksal bir zorunlulukla türetilir. Bilişsel bilimlerde ve metodolojide, teorilerin test edilebilir hipotezler üretme kapasitesini değerlendirmek için formal bir iskelet sunar. Ancak nedensel yönü göz ardı ettiği ve sadece korelasyonel düzenliliklere dayandığı yönünde felsefi eleştirilere maruz kalmıştır.
Etimoloji
Latince 'deductio' [aşağı çekme / türetme] ve Yunanca 'nomos' [yasa / kural] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Hipotetik-dedüktif yöntemle karıştırılır; hipotetik-dedüktif yöntem hipotezlerin test edilme sürecini odak alırken, tümdengelimsel-nomolojik model halihazırda kabul edilmiş yasalardan hareketle olguların mantıksal açıklamasını hedefler.