Üst-iletişim
Metacommunication
Tanım
Sözel mesajın içeriğinden ziyade, bu mesajın nasıl yorumlanması gerektiğini belirten gizli veya incelikli sözsüz ipuçları ve dinamikler bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir terapistin seans sırasında danışanına 'Peki, bugün başka ne konuşmak istersin?' derken saatine bakması ve derin bir iç çekmesi, üst-iletişim düzeyinde danışana zamanın daraldığını ve seansın verimsiz geçtiğine dair gizli bir mesaj iletir; danışan kelimelerden ziyade bu ikincil dinamiklere tepki verir.
Derin Analiz
Üst-iletişim, Gregory Bateson'ın çalışmalarına dayanan bir kavram olup, bireyler arası alışverişlerde iletilen mesajın meta-düzeydeki bağlamını ifade eder. Bilişsel ve davranışsal açıdan, kelimelerin literal anlamı ile paralinguistik öğeler (vurgu, ton, mimik, duruş) arasındaki uyum ya da uyumsuzluğu işler. Nörobiyolojik düzeyde, bu sürecin çözümlenmesi ayna nöron sisteminin ve sosyal biliş ağının (örn. medial prefrontal korteks, süperior temporal sulkus) ortak çalışmasını gerektirir. Birey, karşısındakinin sadece ne söylediğini değil, bunu hangi niyetle ve hangi duygusal tutumla aktardığını bu mekanizmalar sayesinde kavrar. Klinik pratikte, şizofreni gibi sosyal biliş bozukluklarında hastaların üst-iletişim sinyallerini (örneğin ironiyi veya alaycılığı) okumakta güçlük çektiği sıklıkla gözlemlenir.
Etimoloji
Yunanca 'meta-' [ötesinde, hakkında, öte] + Latince 'communicare' [paylaşmak, ortak kılmak, haberleşmek] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Para-dil (paralanguage) ile sıklıkla karıştırılır; para-dil sesin tonu ve hızı gibi akustik özellikleri kapsarken, üst-iletişim bu özelliklerin ve beden dilinin toplam etkileşim dinamikleri üzerindeki anlam katmanını ifade eder.