Yakınsak Evrim
Convergent Evolution
Tanım
Aralarında yakın soybağı bulunmayan farklı canlı türlerinin, benzer çevresel baskılar altında bağımsız olarak benzer anatomik veya fizyolojik özellikler geliştirmesi sürecidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Köpekbalıkları (balık) ile yunuslar (memeli) farklı sınıflandırma gruplarında yer almalarına rağmen, su ortamında yüksek hızda yüzmek ve avlanmak için zamanla birbirine son derece benzeyen hidrodinamik vücut hatları ve yüzgeçler geliştirmiştir.
Derin Analiz
Evrimsel biyoloji ve davranış bilimleri bağlamında yakınsak evrim, ekolojik nişlerin seçilim baskısının fenotipik çıktısıdır. Organizmalar genetik olarak farklı kökenlerden gelseler bile, benzer habitatlarda (örneğin su altı, karanlık mağaralar veya uçucu ekosistemler) hayatta kalma ve adaptasyon zorunluluğu, homolog olmayan fakat benzer işlev gören analog yapıların (örneğin yunusların ve köpekbalıklarının hidrodinamik vücut biçimleri) ortaya çıkmasına neden olur. Nörobilim ve bilişsel bilimlerde ise benzer çevresel sorunlarla karşılaşan farklı türlerin (örneğin primatlar ve kargategillerin alet kullanımı) bağımsız nöral mekanizmalar veya bilişsel stratejiler geliştirmesini açıklamakta analoji olarak kullanılır.
Etimoloji
Latince 'convergere' (bir noktaya doğru eğilmek/yaklaşmak; 'com-' [birlikte] + 'vergere' [eğilmek]) ve 'evolutio' (açılma, gelişme) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Iraksak evrim (divergent evolution) ile karıştırılır; iraksak evrim ortak bir atadan gelen türlerin farklılaşmasını ifade ederken, yakınsak evrim farklı atalardan gelen türlerin benzerleşmesini inceler. Ayrıca homoloji ile analoji kavramları da sıkça karıştırılır.