Yanal Çizgi Sistemi
Lateral-line System
Tanım
Balıklarda ve bazı amfibilerde bulunan, suyun vücut yüzeyindeki hareketini ve basınç değişimlerini algılayan özel bir duyusal sistem.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında, karanlık bir akvaryumda tutulan kör bir mağara balığının, önünden geçen bir avcının yarattığı mikro türbülansları ve basınç dalgalarını yanal çizgi sistemi sayesinde hatasız bir şekilde hissederek yön değiştirmesi ve saldırıdan kaçınması.
Derin Analiz
Yanal çizgi sistemi, omurgalıların evrimsel süreçte su altındaki hidrodinamik uyarıcıları haritalandırmak için geliştirdiği en kritik mekanizmalardan biridir. Bu sistem, derinin hemen altında yer alan ve nöromast adı verilen özel mekanoreseptör hücre gruplarından oluşur. Nöromastlar, su akıntısının yarattığı yer değiştirmeleri sinirsel impulslara dönüştürerek merkezi sinir sistemine iletir. Özellikle avlanma, avcılardan kaçma, akıntı yönünü tayin etme ve su altındaki engelleri görmeden hissetme (uzaktan dokunma duyusu) süreçlerinde anahtar rol oynamaktadır. Nörobiyolojik düzeyde, bu reseptörlerin akustik-lateralis sistemiyle olan filogenetik bağı, işitme duyusunun da evrimsel temelini oluşturur.
Etimoloji
Latince 'lateralis' (yan, yan tarafa ait) ve 'linea' (çizgi) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
İşitme sistemi ile sıkça karıştırılır; işitme sistemi yüksek frekanslı ses dalgalarını ve hava/su moleküllerinin sıkışmasını işlerken, yanal çizgi sistemi doğrudan suyun akış hızını, yer değiştirmesini ve düşük frekanslı basınç gradyanlarını algılar.