Afekt Teorisi
Affect Theory
Tanım
Duygu ve afektlerin insan davranışının birincil motivasyon kaynağı olduğunu, bireylerin pozitif duyguları maksimize edip negatif olanları minimize etmeye yöneldiğini savunan psikolojik model.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir seans sırasında, danışanın tetikleyici bir olay karşısında aniden yaşadığı yoğun 'utanç' afekti, bilişsel süreçlerini bloke ederek savunma mekanizmalarını devreye sokması ve terapist tarafından bu biyolojik-sosyal döngünün fark edilmesi.
Derin Analiz
Silvan S. Tomkins tarafından 1962 yılında ortaya atılan afekt teorisi, bilinçli deneyimin ve bilişsel yönelimin temelinde evrensel ve doğuştan gelen afekt programlarının yattığını öne sürer. Teori; heyecan, zevk, ilgi, sıkıntı, korku, utanç, iğrenme ve öfke olmak üzere sekiz temel afekt tanımlar. Bu biyolojik tepki mekanizmaları her ne kadar evrimsel bir temele sahipse de, ontogenetik süreçte sosyal yapılar ve kültürel kodlar aracılığıyla biçimlendirilir ve modifiye edilir. Bilişsel süreçlerin salt soğuk bilgi işlemleme olmadığı, sıcak afektif dinamikler tarafından yönlendirildiği varsayılır.
Etimoloji
Latince 'afficere' (etkilemek, duygu uyandırmak) fiilinden türetilen 'affectus' (ruh hali, duygu durumu) kelimesine dayanır.
Karıştırmayın
Duygu (emotion) ve ruh hali (mood) kavramlarıyla sıkça karıştırılır; afekt teorisinde bahsedilen afektler, daha kısa süreli, somatik ve otomatize edilmiş doğuştan gelen tepkilerdir.