Anaerkillik
Matriarchy
Tanım
Soy ve mirasın yalnızca kadın soyu üzerinden takip edildiği ve kadınların sosyal, politik yapıda baskın konuma sahip olduğu toplumsal örgütlenme biçimi.
Örnek Vaka / Uygulama
Antropolojik bir sahada incelenen bir kabilede, ailenin mülk tapularının ve toprak kullanım haklarının sadece kız çocuklarına devredilmesi, erkeklerin ise evlilik sonrasında eşinin hanesine yerleşmesi durumu anaerkil/matrilineal yapıya somut bir örnektir.
Derin Analiz
Antropoloji, sosyoloji ve davranış bilimleri bağlamında matriarkal yapılar, ataerkil sistemlerin antitezi olarak incelenir. Bu toplumsal düzenlerde güç, mülkiyet ve otorite hatları anne veya ana soy (matrilineal) üzerinden aktarılır. Bilişsel ve sosyal psikoloji perspektifinden bakıldığında, anaerkil yapıların bireylerin cinsiyet rolleri, otorite algısı, iş birliği eğilimleri ve kolektif bellek üzerinde belirgin bilişsel şemalar oluşturduğu saptanmıştır. Çocuk gelişiminde otorite figürünün anne eksenli kodlanması, bireylerin yetişkinlikteki karar alma mekanizmalarını ve sosyal norm içselleştirme süreçlerini doğrudan şekillendirir.
Etimoloji
Latince 'mater' (anne) sözcüğü ile Yunanca 'arkhein' (yönetmek, hükmetmek) fiilinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Anaerkillik (matriarchy) kavramı sıklıkla sadece soyun kadın üzerinden yürüdüğü 'matrilineal' sistemlerle karıştırılır. Matrilineal sistemlerde soy kadından yürür ancak siyasi ve ekonomik güç erkeklerde (dayı/ağabey) kalabilir; matriarkallikte ise tam bir kadın egemenliği ve otoritesi söz konusudur.