Araç Nesne
Means Object
Tanım
Amaca yönelik davranışçılıkta, bir organizmanın hedefine ulaşma sürecine katkı sağlayan her türlü nesne, tepki, olay veya durum.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında bir labirentte koşan aç bir farenin, peynire (hedefe) ulaşmasını sağlayan tahta engelleri aşma biçimi veya labirentin dönemeçleri birer araç nesnedir. Benzer şekilde, akademik bir sınavı geçmek için kullanılan ders kitabı, bilişsel düzeyde bir araç nesne işlevi görür.
Derin Analiz
Edward C. Tolman'ın amaçsal davranışçılık (purposive behaviorism) kuramının temel yapı taşlarından biridir. Klasik uyarıcı-tepki (S-R) psikolojisinin mekanist yaklaşımını reddeden Tolman, organizmaların çevredeki uyarıcıları sadece körlemesine takip etmediğini, belirli bir amaca yönelik olarak bilişsel haritalar oluşturduğunu savunur. Araç nesne, bu süreçte organizmanın hedefine (örneğin yiyeceğe veya kaçış yoluna) erişmesini sağlayan bilişsel ve çevresel araçsal bileşenleri ifade eder. Organizma, bu nesneleri veya durumları birer 'araç' olarak anlamlandırır ve davranışını bu doğrultuda biçimlendirir.
Etimoloji
İngilizce 'means' [araç, vasıta, yöntem] (Orta İngilizce 'meyen', Eski Fransızca 'moyen') ve Latincede 'obiectum' [karşıya konulan, nesne] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Klasik koşullanmadaki 'koşullu uyarıcı' ile karıştırılabilir; ancak araç nesne, pasif bir uyarıcı eşleşmesinden ziyade, organizmanın aktif bilişsel yönelimi ve amaçlı davranışı içindeki işlevsel konumuna odaklanır.