Ateroskleroz
Atherosclerosis
Tanım
Atardamar iç duvarlarında kolesterol ve diğer lipidlerin birikerek aterom plakları oluşturması ve damar esnekliğini kaybetmesiyle karakterize yaygın bir vasküler patoloji.
Örnek Vaka / Uygulama
68 yaşında hipertansiyon öyküsü bulunan bir bireyin, karotis (şah damarı) arterlerindeki aterosklerotik plaklar nedeniyle beyne giden kan akışının azalması sonucu ani geçici iskemik atak (TIA) geçirmesi ve nörogörüntülemede yaygın vasküler lezyonların saptanması.
Derin Analiz
Ateroskleroz, sadece periferik bir dolaşım sorunu olmayıp, nöropsikoloji ve biyopsikoloji disiplinlerini de yakından ilgilendiren sistemik bir süreçtir. Endoteliyal hasarla başlayan bu süreç, makrofajların LDL kolesterolü fagosite ederek köpük hücrelerine dönüşmesiyle (aterom plağı) ilerler. Kronik düşük dereceli inflamasyon, vasküler düz kas hücrelerinin intimaya göçüne ve hücre dışı matriks salınımına yol açarak plağın fibrozlaşmasına neden olur. Beyin parankimini besleyen arterlerin bu süreçten etkilenmesi, serebrovasküler direnci artırarak vasküler demans, iskemik inme ve bilişsel işlevlerde yıkımla sonuçlanan hipoperfüzyon tablolarına zemin hazırlar.
Etimoloji
Antik Yunanca 'athēr' (lapa, yulaf ezmesi) + 'sklerōsis' (sertleşme, katılaşma). Damar iç duvarında lapa kıvamında lipid birikintilerinin oluşup zamanla kalsiyum ve bağ dokusuyla sertleşmesini ifade eder.
Karıştırmayın
Arterioskleroz ile sıkça karıştırılır. Arterioskleroz, arter duvarlarının esnekliğini kaybetmesi ve sertleşmesini tanımlayan üst çatı terimdir; ateroskleroz ise bunun spesifik bir alt türü olup, özellikle lipid birikimine ve plak oluşumuna odaklanır.