Bacon Yöntemi
Baconian Method
Tanım
Kontrollü gözlemlerden elde edilen özel örneklerden genel yasalara veya ilkelere varmayı amaçlayan tümevarımsal bilimsel araştırma yöntemi.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikoloğun yeni bir terapötik yaklaşımın etkinliğini araştırırken, sadece tedaviden fayda gören danışanları (pozitif örnekler) incelemekle kalmayıp, aynı tedaviden fayda görmeyen veya durumu kötüleşen danışanları da (negatif örnekler) sisteme dahil ederek nedensel değişkenleri izole etmesi.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve bilim felsefesinde bu yöntem, ampirik bilginin inşasında doğrulamacı yanılgıdan kaçınmak için negatif örneklerin (absence of effect) de sistematik olarak toplanmasını zorunlu kılar. Francis Bacon tarafından Novum Organum adlı eserinde ortaya atılan bu yaklaşım, Aristotelesçi tümdengelim mantığının skolastik dogmatizmini reddederek modern bilimsel metodolojinin temelini atmıştır. Sadece olumlu kanıtların aranması durumunda ortaya çıkan onaylama yanlışına (confirmation bias) karşı, dışlama yöntemleriyle (method of exclusion) nedensel bağların sınanmasını öngörür.
Etimoloji
Francis Bacon'ın soyadından türetilmiş olup, Latince 'investigatio' (araştırma, inceleme) ve 'inductio' (tümevarım) kavramsal köklerine dayanır.
Karıştırmayın
Aristotelesçi tümdengelim yöntemi (Aristotelian syllogism); Aristoteles yöntemi genel teorilerden özel sonuçlar türetirken, Bacon yöntemi özel gözlemlerden genel yasalara ulaşır.