Beklenti Hazı
Anticipatory Pleasure
Tanım
Amaca yönelik davranışlarda, istenen sonuçlara ulaşılacağına ve yakında ödüllendirileceğine dair bilincin yarattığı motivasyonel ve duygusal tatmin.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik değerlendirme sırasında, depresyon tanısı alan bir danışan hafta sonu arkadaşlarıyla tatile gideceğini bilir ve mantıksal olarak orada eğleneceğini kabul eder (tüketim hazı potansiyeli vardır); ancak tatil planını düşünürken hiçbir heyecan, motivasyon veya sabırsızlık hissetmez. Bu durum, beklenti hazındaki azalmanın net bir görünümüdür.
Derin Analiz
Beklenti hazı (anticipatory pleasure), ödül motivasyonu süreçlerinin ve dopaminerjik devrelerin (özellikle mezolimbik yolak) öncül aktivasyonuyla karakterizedir. Bireyin gelecekteki bir ödülü zihinsel olarak simüle etme, bu ödülü bekleme ve buna yönelik eylemleri sürdürme kapasitesini ifade eder. Tüketim hazından (consummatory pleasure) net bir şekilde ayrılır; çünkü tüketim hazı ödülün bizzat elde edilmesi ve tüketilmesiyle ortaya çıkan anlık doyumken, beklenti hazı gelecekteki ödülün yarattığı heves ve arzuyu tetikler. Nöropsikolojik düzeyde, bu olgu anhedoni (haz alamazlık) patolojilerinin incelenmesinde kritik bir kilometre taşıdır. Özellikle şizofreni ve majör depresif bozukluk vakalarında tüketim hazı çoğunlukla korunurken, beklenti hazı (örneğin gelecekteki aktiviteleri planlama ve bunları dört gözle bekleme) belirgin şekilde bozulabilmektedir.
Etimoloji
Latince 'anticipare' (önceden almak, önlemek; 'ante' [önce] + 'capere' [almak]) ve 'placere' (hoşnut etmek, memnun etmek) köklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Tüketim hazı (consummatory pleasure) ile sıklıkla karıştırılır. Tüketim hazı ödülün tüketildiği andaki anlık deneyimi kapsarken, beklenti hazı ödülün gelecekteki beklentisinden duyulan motivasyonel heyecandır.