Belirsizlik-uyarılma Faktörü
Uncertainty-arousal Factor
Tanım
Psikolojik estetikte, izleyicinin bir sanat eserine karşı kortikal uyarılmadan ziyade otonom sinir sistemi tepkilerini yansıtan öznel belirsizlik yanıtıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Jackson Pollock'ın karmaşık ve düzensiz damıtma teknikleriyle oluşturduğu büyük ölçekli bir tablosuna bakan bir bireyin, eserdeki görsel düzensizlik ve belirsizlik nedeniyle ani bir otonom tepki (nefes tutma, irkilme veya ani bir hayranlık hissi) yaşaması bu faktörle açıklanır.
Derin Analiz
Psikolojik estetik ve deneysel sanat kuramlarında Berlyne'in uyarılma potansiyeli modeliyle temellenen bu faktör; basit-karmaşık, net-belirsiz ve düzensiz-düzenli gibi bileşenleri barındırır. Kortikal uyarılma daha çok bilişsel işleme ve anlamlandırma süreçleriyle ilişkilendirilirken, belirsizlik-arousal faktörü sempatik sinir sisteminin istemsiz fizyolojik reaksiyonlarını (kalp atış hızı değişimi, deri iletkenliği gibi) tetikler. Öznel belirsizlik, bireyin algısal girdiyi kategorize etme süresindeki bilişsel gerilimi ve bu gerilimin yarattığı estetik cazibeyi doğrudan belirler.
Etimoloji
İngilizce 'uncertainty' (Latince 'incertus': belirsiz, emin olunmayan) ve 'arousal' (Orta İngilizce 'rousen': uyandırmak, harekete geçirmek) kelimelerinin birleşiminden oluşan bir psikolojik estetik terimidir.
Karıştırmayın
Kortikal uyarılma faktörü (cortical-arousal factor) ile karıştırılır; kortikal uyarılma daha yüksek düzeyli bilişsel analizi ve anlamlandırmayı içerirken, belirsizlik-arousal faktörü doğrudan otonomik ve fizyolojik reaksiyonları temsil eder.
Keşfetmeye Devam Edin
Kortikal Uyarılma Faktörü
Kortikal Uyarılma Faktörü
Cortical-arousal Factor
Psikolojik estetik bağlamında, bir sanat eserine verilen ve bireyin merkezi sinir sistemindeki uyarılma düzeyini (özellikle uykulu-uyanık ve zayıf-güçlü eksenlerinde) artıran tepki boyutu.
İncele
Psikolojik Estetik
Psikolojik Estetik
Psychological Aesthetics
Güzel olanın algılanması, sanat eserlerine, müziğe ve doğaya verilen bilişsel, duygusal tepkiler ile bu deneyimleri şekillendiren altta yatan psikolojik süreçleri inceleyen bilim dalıdır.
İncele
Otonom Sinir Sistemi
Otonom Sinir Sistemi
Autonomic Nervous System (ANS)
Düz kasları, kalp kasını ve bezleri iç organlar düzeyinde inerve ederek kalp hızı, sindirim ve solunum gibi istemsiz fizyolojik süreçleri düzenleyen periferik sinir sistemi alt bölümüdür.
İncele