Birinci Derece Akraba
First-degree Relative
Tanım
Genetik materyalin yaklaşık yüzde ellisini doğrudan paylaştığı bireyler olan ebeveyn, kardeş veya çocukları kapsayan yakın akrabalık derecesidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik psikiyatri polikliniğine başvuran bir hastanın anamnez alımı sırasında, babasında ve kız kardeşinde tedavi dirençli majör depresif bozukluk öyküsü bulunması, hastanın birinci derece akrabalarında genetik yükün yüksek olduğunu gösterir.
Derin Analiz
Klinik genetik ve psikiyatrik epidemiyolojide, kalıtımsal yatkınlıkların ve ailesel geçişli bozuklukların (şizofreni, bipolar bozukluk, majör depresyon gibi) incelenmesinde temel birimdir. Mendel genetiği kuralları gereği, bir birey genetik kodunun yüzde ellisini her bir birinci derece akrabasıyla ortak taşır. Bu durum, hastalık risklerinin hesaplanmasında ve gen-çevre etkileşimlerinin analiz edilmesinde istatistiksel bir payda işlevi görür.
Etimoloji
İngilizce 'first' (Latince *primus*, ilk) + 'degree' (Latince *degradus*, basamak/derece) ve 'relative' (Latince *relativus*, göreli/bağlantılı) kelimelerinin birleşiminden oluşan genetik ve epidemiyolojik bir terminolojidir.
Karıştırmayın
İkinci derece akrabalarla (amca, hala, teyze, dayı, yeğen, büyükbaba, büyükanne ve torunlar - genetik paylaşım oranı yüzde 25) sıklıkla karıştırılır.