Çerezler
Cookies
Tanım
Kullanıcıların internet sitelerindeki gezinti alışkanlıklarını, tercihlerini ve çevrim içi etkinliklerini takip etmek amacıyla tarayıcılara otomatik olarak kaydedilen küçük veri dosyaları.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir kullanıcının e-ticaret sitesinde arama çubuğuna yazıp incelediği ancak satın almadığı koşu ayakkabısı verisinin çerezler aracılığıyla kaydedilmesi ve kullanıcının daha sonra ziyaret ettiği haber sitelerinde sürekli aynı markanın reklamlarıyla karşılaşması.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve insan-bilgisayar etkileşimi bağlamında çerezler, bireylerin dijital karar alma süreçlerini, dikkat dağılımını ve bilgi arama stratejilerini doğrudan etkileyen araçlardır. Web sunucularının kullanıcıyı tanımasını sağlayarak kişiselleştirilmiş deneyimler sunulmasına imkan tanırken, aynı zamanda gözetim kapitalizmi ve veri mahremiyeti açısından etik tartışmaların odağındadır. Bilişsel önyargıların (onay önyargısı gibi) dijital ortamda pekiştirilmesinde ve algoritmik yönlendirmelerde (dark patterns) pasif birer tetikleyici olarak görev yaparlar.
Etimoloji
İngilizce kökenli bir terim olup, bilgisayar bilimlerinde ilk Unix programcılarının kullandığı 'magic cookie' (sihirli çerez - küçük veri paketleri) deyiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Önbellek (cache) ile sıklıkla karıştırılır; önbellek web sitelerinin yüklenme hızını artırmak için sayfa öğelerini geçici olarak saklarken, çerezler kullanıcı oturumlarını ve tercihlerini takip eden kimlik doğrulama verileridir.