Common Chemical Sense
Common Chemical Sense
Tanım
Trigeminal sinir uçlarının mekanik veya termal olmayan, doğrudan kimyasal maddeler tarafından uyarılmasıyla ortaya çıkan duyusal algılama kapasitesi.
Örnek Vaka / Uygulama
Bireyin çok acı bir sos tükettiğinde ağzında yanma hissetmesi ve gözlerinin sulanması, tat tomurcuklarının uyarılmasından ziyade common chemical sense mekanizmasının trigeminal siniri tetiklemesinin doğrudan bir sonucudur.
Derin Analiz
Common chemical sense, klasik tat ve koku duyularından farklı olarak, mukozal dokuların (burun, ağız, göz) kimyasal irritanlara karşı gösterdiği ilkel bir koruyucu refleks sistemidir. Bu mekanizma, koku alma siniri (Cranial Nerve I) veya tat sinirlerinden bağımsız olarak, ağırlıklı olarak trigeminal sinirin (Cranial Nerve V) serbest sinir uçları aracılığıyla aracılık edilir. Acı biberdeki kapsaisin, nane liköründeki mentol veya soğanın göz yaşartıcı sülfür bileşikleri bu sistemi doğrudan aktive eder. Bilişsel ve evrimsel perspektiften bakıldığında, organizmanın zararlı kimyasal ajanları ve toksinleri algılayıp uzaklaşmasını sağlayan en eski duyusal modalitelerden biridir.
Etimoloji
Latince 'communis' [ortak, genel] + Yunanca 'khēmeia' [kimya] ve 'sensus' [duyu] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; kimyasal uyarıcıların genel duyusal algısını ifade eder.
Karıştırmayın
Tat alma (gustation) ve koku alma (olfaction) duyuları ile sıklıkla karıştırılır; ancak tat ve koku özel reseptör hücrelerine dayanırken, common chemical sense doğrudan somatosensoriyel nociceptörlerin kimyasal aktivasyonudur.