CYP
CYP
Tanım
Genellikle karaciğerde yoğunlaşan ve ilaçlar ile endobiyotiklerin metabolizmasında kritik rol oynayan hemoprotein enzim süperfamilisi olan sitokrom P450'nin standart kısaltması.
Örnek Vaka / Uygulama
Major depresif bozukluk tanısıyla SSRI grubu bir antidepresan kullanan bir hastada, aynı zamanda CYP2D6 enzimini inhibe eden başka bir ilaç başlandığında, birincil ilacın metabolizması yavaşlar ve kan konsantrasyonu toksik seviyelere yükselebilir.
Derin Analiz
CYP süperailesi, lipofilik yabancı maddelerin ve endojen bileşiklerin oksidasyonunu katalize eden monoaminooksidaz dışı en önemli enzim sistemlerinden birini oluşturur. Klinik psikofarmakoloji ve nöropsikofarmakoloji açısından önemi, psikotrop ilaçların (antidepresanlar, antipsikotikler vb.) farmakokinetik kaderini belirlemesinden kaynaklanır. Özellikle CYP1A2, CYP2C9, CYP2C19, CYP2D6 ve CYP3A4 izoenzimleri, santral sinir sistemine etki eden moleküllerin biyoçevriminde ana sorumlulardır. Bu enzimlerin genetik polimorfizmleri (yavaş veya hızlı metabolizör fenotipleri), hastaların ilaç plazma düzeylerinde dramatik farklılıklara yol açarak hem klinik etkinlik kaybına hem de toksisite riskine zemin hazırlar.
Etimoloji
İngilizce 'cytochrome P450' ifadesinin standartlaşmış kısaltmasıdır; 'cyto' (Hücre, Yunanca kytos) ve 'chrome' (Renk, Yunanca chroma) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
CYP kısaltması farmakolojide sitokrom P450 enzimlerini ifade ederken, psikopatolojide veya genel tıp dilinde sıklıkla 'Child and Young Person' (Çocuk ve Gen Birey) veya 'Cyclophilin' protein ailesi ile karıştırılabilmektedir.