Diglossi
Diglossia
Tanım
Bir dil topluluğunda aynı dilin iki farklı lehçe veya çeşidinin, resmi (yüksek) ve günlük (alçak) olmak üzere farklı sosyal işlevlerle bir arada bulunması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Arap dünyasında Modern Standart Arapça (Yüksek varyete) yazılı basında, resmi kurumlarda ve haber bültenlerinde kullanılırken, halkın günlük yaşamda sokakta konuştuğu yerel Arapça lehçeleri (Mısır Arapçası, Levanten Arapça vb.) Alçak varyeteyi temsil eder. Bir bireyin resmi bir toplantıda edebi bir tonla konuşup, eve döndüğünde tamamen yerel ağza geçmesi diglossinin tipik bir örneğidir.
Derin Analiz
Sosyodilbilim ve psikodilbilim bağlamında diglossi, bireylerin bilişsel repertuvarlarında iki farklı dilsel kodu barındırdığı ve bu kodları sosyal bağlama, otoriteye veya kayıt türüne göre esnek biçimde aktive ettiği bir durumu ifade eder. Charles Ferguson tarafından 1959'da tanımlanan bu olguda; 'Yüksek' (H) varyete edebi eserlerde, resmi yazışmalarda ve dini ritüellerde kullanılırken, 'Alçak' (L) varyete ev içi iletişimde, sokakta ve gayriresmi etkileşimlerde kullanılır. Bilişsel düzeyde, bu durum bireylerin kod değiştirme (code-switching) kapasitesini ve sosyal bağlam algısını doğrudan şekillendirir. Nörolinguistik açıdan, iki farklı dilsel kodun aynı beyin ağlarında ama farklı pragmatik kurallarla yönetilmesini gerektirir.
Etimoloji
Fransızca 'diglossie' kelimesinden türetilmiştir. Yunanca 'di-' (iki, çift) ve 'glōssa' (dil, lisan) köklerinin birleşiminden meydana gelir.
Karıştırmayın
İkidillilik (Bilingualism) ile sıklıkla karıştırılır. İkidillilik, tamamen farklı iki ayrı dilin (örneğin hem Türkçe hem İngilizce bilmek) konuşulmasını kapsarken; diglossi, genellikle aynı dilin iki farklı sosyolekt veya lehçesinin işlevsel olarak paylaşılmasıdır.