Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Doldurulmuş Alan Yanılsaması

Filled-space İllusion

Tanım

Araya giren uyarıcıların veya noktaların sayısı arttıkça iki nokta arasındaki mesafenin olduğundan daha uzun algılanmasına yol açan algısal bir bozulmadır.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir sürücünün aralarında hiç yerleşim yeri olmayan 50 kilometrelik boş bir otobanı çok kısa sürede aştığını hissetmesi, ancak üzerinde sürekli binaların ve kavşakların olduğu 50 kilometrelik şehir içi yolculuğunu göz açıp kapayıncaya kadar bitmesine rağmen zihinsel olarak çok daha uzun bir mesafe kat etmiş gibi algılaması bu yanılsamanın tipik bir örneğidir.

Derin Analiz

Bilişsel psikoloji ve görsel algı literatüründe bu olgu, beynin uzamsal verileri işlerken kullandığı sezgisel stratejilerin bir sonucu olarak ortaya çıkar. Boş bir alanın kat ettiği mesafe ile üzerinde nesneler, engeller veya ara noktalar bulunan aynı uzunluktaki bir alanın zihinsel temsili birbirinden farklıdır. Araya giren her bir uyarıcı (örneğin haritadaki şehirler veya işaretler), retinadan gelen sinyallerin kortikal işleme sürecinde daha fazla sinaptik aktiviteye ve dikkat maliyetine neden olur. Bu durum, bilişsel yükün artmasıyla birlikte beyin tarafından zaman ve mesafe tahminlerinin yukarı yönlü kalibre edilmesine, yani mesafenin lineer bir fonksiyon olarak abartılmasına zemin hazırlar.

Etimoloji

İngilizce 'filled' (doldurulmuş) + 'space' (alan/boşluk) ve Latince 'illusio' (aldatma, yanıltma) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Boş alan yanılsaması (empty-space illusion) ile karıştırılır; boş alan yanılsamasında aradaki referans eksikliği nedeniyle mesafeler olduğundan kısa tahmin edilirken, doldurulmuş alan yanılsamasında tam tersi bir aşırı tahmin söz konusudur.