Dorsal Akım
Action Stream / Dorsal Stream
Tanım
🔹 1. (action stream):
Görsel bilgiyi mekansal farkındalık ve hareketi yönlendirmek üzere işleyen, oksipital korteksten parietal kortekse uzanan iki ana görsel işleticiden biri.
🔹 2. (dorsal stream):
Birincil görsel korteksten parietal lobun üst ve ön kısımlarına uzanan; görsel girdilerin uzaysal konumunu ve hareketini işleyen kortikal haritalar dizisidir.
Örnek Vaka / Uygulama
🔹 1. (action stream): Bir tenis oyuncusunun, hızla yaklaşan tenis topunun yörüngesini saniyenin kesirleri kadar kısa bir sürede hesaplayarak raketini tam zamanlı ve doğru açıyla topa doğru savurması, dorsal akımın (action stream) kusursuz işleyişine somut bir örnektir. 🔹 2. (dorsal stream): Hareket etmekte olan bir tenis topunu karşılamak için raketinizi uzatıp tam zamanında vurmanız gerektiğinde, dorsal akım topun uzaydaki konumunu ve hız vektörünü anlık olarak hesaplayarak motor korteksinize rehberlik eder.
Derin Analiz
🔹 1. (action stream):
Bilişsel sinirbilimde ve görsel algı çalışmalarında, 'action stream' olarak da bilinen dorsal akım, görme sisteminin 'nerede' veya 'nasıl' yolunu temsil eder. Primer görsel korteksten (V1) başlayarak posterior parietal kortekse doğru ilerleyen bu neural yol, nesnelerin uzaydaki konumunu kodlar ve motor sistemle doğrudan etkileşime girerek el-göz koordinasyonu, uzanma ve kavrama gibi görsel olarak rehberlik edilen hareketleri yönetir. Ungerleider ve Mishkin'in çifte ayrışma modeli ile Milner ve Goodale'in algı ile eylem modeli çerçevesinde şekillenen bu mekanizma, bilinçli görsel algıdan ziyade nesnelere yönelik eylemlerin anlık ve otomatik kontrolünden sorumludur.
🔹 2. (dorsal stream):
Dorsal akım, görsel bilginin işlenmesinde 'nerede' veya 'nasıl' yolu olarak bilinir ve occipital lobdaki striat korteksten (V1) başlayarak parietal lobda sonlanır. Görsel sahnedeki nesnelerin uzaydaki koordinatlarının hesaplanması, hareket algısı ve motor eylemlerin görsel rehberlikle gerçekleştirilmesinde kritik bir rol üstlenir. Bu sistem, nesnenin kimliğinden ziyade (ki bu ventral akımın sorumluluğundadır) nesneye yönelik fiziksel etkileşimi optimize etmek üzere tasarlanmıştır. Sinirbilim literatüründe bazen 'aksiyon akımı' olarak da adlandırılır ve optik akış ile derinlik algısı gibi dinamik süreçlerin neural tabanını oluşturur.
Etimoloji
🔹 1. (action stream):
Latince 'dorsum' (sırt, arka) kelimesinden türetilen 'dorsal' sıfatı ile Eski İngilizce 'stream' (akarsu, akış) kelimesinin birleşiminden oluşmuştur.
🔹 2. (dorsal stream):
Latince 'dorsum' (sırt, arka taraf) kelimesinden türetilen 'dorsal' sıfatı ile İngilizce 'stream' (akım, akıntı, yol) kelimesinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
🔹 1. (action stream):
En çok 'ventral akım' (perception stream) ile karıştırılır; ventral akım nesne tanıma ve kimlik belirleme ('ne') ile ilgilenirken, dorsal akım eylem ve mekansal konum ('nasıl/nerede') ile ilgilidir.
🔹 2. (dorsal stream):
Ventral akım (ventral stream) ile sıklıkla karıştırılır; ventral akım nesnelerin kimliğini ve ne olduğunu ('ne' yolu) işlerken, dorsal akım konumunu ve hareketini ('nerede/nasıl' yolu) işler.
Keşfetmeye Devam Edin
Ventral Akım
Ventral Akım
Ventral Stream
Oksipital korteksten temporal loba kadar uzanan ve nesnelerin kimliğini, rengini, dokusunu ve biçimini işlemleyerek algılamayı sağlayan görsel işleme yolu; gayriresmi olarak 'ne' yolu.
İncele
Görsel Agnozi
Görsel Agnozi
Visual Agnosia
Primer görme keskinliği, bellek veya genel zeka bozukluğuna bağlanamayan, görsel uyarıcıları tanıma ve anlamlandırma yeteneğinin yitimi ya da kısıtlanması durumu.
İncele