Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Dudak Okuma

Lipreading

Tanım

İşitme kayıplı bireylerin, konuşanın dudak hareketlerini, yüz ifadelerini ve beden dilini görsel olarak yorumlayarak sözlü mesajları anlamlandırma yöntemidir.

Örnek Vaka / Uygulama

İleri derecede işitme kaybı olan bir bireyin, gürültülü bir kafeterya ortamında karşısındaki kişinin sadece sesini duymakta zorlanmasına rağmen, dudak hareketlerini, yüz mimiklerini ve el jestlerini zamanlı takip ederek konuşmayı büyük ölçüde anlaması.

Derin Analiz

Dudak okuma, nörobiyolojik düzeyde işitsel korteks ile görsel korteks arasındaki çapraz modal (cross-modal) entegrasyona dayanır. Konuşma seslerinin yalnızca üçte birinin dudak hareketlerinden doğrudan ve doğru bir şekilde okunabildiği ampirik çalışmalarla gösterilmiştir. Bu sınırlama, beynin eksik işitsel veriyi tamamlamak için mimikler, duruş ve bağlamsal ipuçlarıyla birlikte üst düzey bilişsel çıkarım mekanizmalarını devreye sokmasını zorunlu kılar. McGurk etkisi, görsel girdinin işitsel algıyı nasıl manipüle edebileceğinin en net nörokognitif kanıtıdır.

Etimoloji

İngilizce 'lip' (dudak) ve 'reading' (okuma) kelimelerinin birleşiminden oluşan, görsel konuşma algısını ifade eden bir terimdir. Literatürde 'speechreading' (konuşma okuma) olarak da adlandırılır.

Karıştırmayın

İşaret dili (sign language) ile karıştırılır; işaret dili tamamen ayrı bir gramer ve el hareketleri sistemiyken, dudak okuma doğrudan spoken language (konuşulan dil) girdisinin görsel olarak takip edilmesidir.